DOCUMENTS OF BREATHING | Πάσκουα Βοργιά & Παύλος Φυσάκης

DOCUMENTS OF BREATHING | Πάσκουα Βοργιά & Παύλος Φυσάκης

DOCUMENTS OF BREATHING
Πάσκουα Βοργιά & Παύλος Φυσάκης
ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
19 Μαρτίου – 7 Μαΐου 2022

To breathe is not enough

Η Αιγυπτιακή Βίβλος των Νεκρών είναι ένα πολυσυλλεκτικό εγχειρίδιο με οδηγίες για το πέρασμα του νεκρού στον Άλλο Κόσμο. Τα ταφικά κείμενα των αρχαίων Αιγυπτίων δεν είναι παρά συρραφές από μικρότερα κείμενα, που έχουν βρεθεί μέσα σε ταφικούς θαλάμους: ξόρκια και μαγικές επικλήσεις προς τους θεούς για το ταξίδι προς το αιγυπτιακό Duat (Βασίλειο των Νεκρών). Πολλές φορές ονομάζονται και «Άδειες Αναπνοής», όπου η αναπνοή συμβολίζει αυτά που επιθυμεί ή χρειάζεται ο νεκρός στη μετά θάνατον ζωή. 

Έτσι και το Documents of Breathing, τα Τεκμήρια Αναπνοής, είναι μια συλλογή από θραύσματα μνημοσύνης – αρχειακά ίχνη, οικογενειακά κειμήλια, ιστορικά ντοκουμέντα –, που ανευρίσκονται και δομούνται με τρόπο σχεδόν συνειρμικό. Η αγγλική λέξη για την ανάμνηση, το «recollection», ενώνει το συνθετικό -re- (ανά), με τη χειρονομία της συλλογής (collection). Καθώς συλλέγουμε, μαζεύουμε κομμάτια, που όταν βρεθούν μαζί, «ανα-βιώνουν» την Ιστορία, ενώ κάθε εικόνα βρίθει από τεκμήρια του τέλους του χρόνου. 

There is no death as we know it. Just documents changing hands

Εικόνες που έχουν αρχετυπική, κρυπτική ή αλληγορική σημασία, όπως ένα σκοτεινό δάσος, μια θάλασσα, η άβυσσος ή το γέλιο ενός παιδιού, αγκιστρώνονται μέσα από τις λεζάντες τους σε μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή και συνθήκη, όπως είναι οι συγκρούσεις στις Σκουριές, ο χαμός των προσφύγων στη Μεσόγειο, τα Δεκεμβριανά του 2008, η φωτιά στο Μάτι, ή κάποια οικογενειακή ιστορία. Όλα αυτά μπορούν να συνομιλήσουν με ένα ιστορικό μνημείο, ένα ζευγάρι που αγκαλιάζεται, ένα μαγικό δαχτυλίδι, stills από μια soft porn ταινία του ’70 ή ένα φωτορομάντσο. Και όλα μπορούν να είναι ταυτόχρονα ιστορικά τεκμήρια και οικογενειακά κειμήλια – ακόμα και ένας ουρανός. Άλλωστε, the image comes from the sky. Αυτή η αντίφαση, και πολλές φορές η αναντιστοιχία μεταξύ φωτογραφίας-λεζάντας, εικόνας-λόγου, σημείου-σημαινόμενου, και τελικά η διαλεκτική ένταση μεταξύ του ιστορικού και του φαντασιακού, του προσωπικού και του κοινωνικού, του υλικού και του άυλου, του ιερού και του βέβηλου, είναι κυρίαρχη μέσα σε αυτό το έργο. Οι ιστορίες μετατρέπονται σε Ιστορία, και αντίστροφα.

Τα Τεκμήρια της Αναπνοής εκφράζουν μια «νοσταλγία επιστροφής στον πιο αρχαϊκό τόπο της απόλυτης έναρξης». Είναι μια άσκηση που ενώνει την τέχνη και την καταγραφή, το τεκμήριο και τη δημιουργία, το ιστορικό και το άχρονο. Η φαντασίωση της άχρονης κυκλικής εικόνας που όλα τα περικλείει, κυριαρχεί. Αυτός ο πόθος της επιστροφής σε μια πρωτόγονη κατάσταση μαγείας, βιώνεται ως το μόνο μέλλον. Εμφανίζονται μοτίβα που επανέρχονται σαν την κυκλικότητα της αναπνοής, μιας λειτουργίας ανακλαστικής που διατρέχει όλα τα έμβια όντα δίνοντάς τους πνοή.  

Ο τρόμος του κενού – Horror Vaccui – ήταν η απαρχή για ένα τέτοιο έργο, καθώς αυτό ακριβώς το κενό ανέκαθεν πάσχιζε να μετασχηματιστεί σε κάτι, να «αναρχοποιηθεί». Μια τέτοια κρύπτη νοήματος (σε αντιπαροβολή με τον Λόγο) βιώνεται ως τόπος γέννησης: η Mαύρη Tρύπα πριν τον μεγάλο κατακερματισμό, ένας τόπος ασφαλής και άφατος, που πάντα κυοφορεί. 

Το έργο έχει ως αναφορές το βιβλίο του Walter Benjamin «The Arcades Project», μια συλλογή από κειμενικά αποσπάσματα δικά του και κυρίως άλλων διανοητών με επίκεντρο το Παρίσι του 19ου αιώνα, και τον «Άτλαντα Μνημοσύνης» του Aby Warburg (1866-1929), μια ακολουθία εικόνων από την αρχαιότητα μέχρι την εποχή του, που αναδεικνύει συνέχειες μοτίβων, χειρονομιών, συμβολισμών, τα πολιτισμικά ίχνη και τις οπτικές αναπαραστάσεις τους στην ιστορία της τέχνης. Κοινό στοιχείο και των δύο έργων, πέραν της κυριαρχούσας χειρονομίας της συλλογής θραυσμάτων, είναι ότι δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.   

Έτσι και τα Τεκμήρια Αναπνοής, ξεκίνησαν από την ιδέα ενός βιβλίου, και ταξινομούνται σε δέκα ατελή κεφάλαια: The Last Version, Chronos, Dream City, Denkraum, Logos, Pathos, Sacred & Profane, Pothos, Θάνατος, The Afterlife. 

No one should brave the underworld alone

Στα Τεκμήρια Αναπνοής, που παρουσιάζονται με τη μορφή έκθεσης (όπου εμπεριέχεται το αρχικό βιβλίο-κιβωτός), εσωκλείονται όσα θα θέλαμε να μας συνοδεύσουν:

If this book is made for him, then he will breathe like the souls of the gods forever and ever. Hide it! Keep it secret! Do not let anyone read it, since it is effective for a man in the god’s domain so that he might live again successfully millions of times. May he write for you the Book of Breathings with his own fingers. May your soul breathe forever. May you see with your eyes, hear with your ears, speak with your mouth, and walk with your legs, your soul having been made divine in the hereafter so that it can assume any form it desires. May your soul breathe any place you want. May you endure in life, prosperity, and health, having been established upon your throne in the Sacred Land. May you spend the night in life. May your face live and your form be beautiful, while your name endures every day. May your odor be as pleasant as a young man’s. May your soul live by means of the Document of Breathing.


INFO:

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚΘΕΣΗΣ: KOLEKTIV8, ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΕΛΕΝΑ ΝΤΟΣΑ
ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΑΚΗΣ
KEIMENA: ΠΑΣΚΟΥΑ ΒΟΡΓΙΑ
ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΦΥΣΑΚΗΣ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΛΕΝΑ ΝΤΟΣΑ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΓΚΑΛΙΑ
ΚΑΔΡΑ: ΝΙΚΟΣ ΣΔΡΑΛΗΣ
ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΜΠΑΣΗΣ
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΦΩΤΙΣΜΟΥ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΑΤΣΗΣ
ART HANDLING, ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΑΤΣΗΣ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΥΓΙΟΥΜΟΥΤΖΗ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΡΓΩΝ: MOVEART
ΜΟΝΤΑΖ ΒΙΝΤΕΟ, ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΚΟΥ
Powered by Onassis Culture / Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
Με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ
Με την ευγενική συνεργασία του Δήμου Ρεθύμνης, του Συλλόγου Ξενοδόχων Νομού Ρεθύμνης και της ΑΝΕΚ/Blue Star Ferries.
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ:
Χειμερινή περίοδος:
1 Νοεμβρίου – 30 Απριλίου
Τρίτη – Παρασκευή (09:00-14:00)
Τετάρτη & Παρασκευή (09:00-14:00 & 18:00-21:00)
Σάββατο – Κυριακή (10:00-15:00)
Δευτέρα (Κλειστά)
Θερινή περίοδος
1 Μαϊου – 31 Οκτωβρίου
Τρίτη – Παρασκευή (09:00-14:00 & 19:00-21:00)
Σάββατο – Κυριακή (10:00-15:00)
Δευτέρα (Κλειστά)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ

Παύλος Φυσάκης

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1969. Διδάσκει φωτογραφία στην σχολή φωτογραφίας Focus School of Art και είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεσογειακού Φεστιβάλ Φωτογραφίας. Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας καλλιτεχνών Depression Era και ιδρυτής του πολιτιστικού οργανισμού KOLEKTIV8. 
Από το 1996 έχει συνεργαστεί ως φωτογράφος και photo editor σε περιοδικά και θέατρα, ενώ ήταν Υπεύθυνος του Φωτογραφικού Εργαστηρίου της Μονάδας Απεξάρτησης 18 Ανω του Ψ.Ν.Α. (2003-2015). 
Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών, Μπιενάλε της Νίκαιας, Γαλλία, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Πολιτιστική Ολυμπιάδα Αθήνας, PhotoBiennale Θεσσαλονίκης, Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, 2η Biennale Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, φεστιβάλ της Arles-Γαλλία, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, γκαλερί a.antonopoulou.art, γκαλερί CAN, φεστιβάλ Circulation(s)-Παρίσι, Μουσείο Μπενάκη, Apollonia – Art Exchanges στο Στρασβούργο, μουσείο Beaux Art-Βρυξέλλες). Το βιβλίο του «Land Ends – Φωτογραφίζοντας τα Άκρα της Ευρώπης», βραβεύτηκε ως το καλύτερο ελληνικό φωτογραφικό βιβλίο για το 2010. Έργα του βρίσκονται στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, και σε ιδιωτικές συλλογές. 
Μέσα από τη φωτογραφία προσπαθεί να μην ξεχάσει. Επιμένει ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος. 

Πάσκουα Βοργιά

Γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1975.
Σπούδασε πολιτιστική διαχείριση στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, οργανωτική ψυχολογία στο Columbia University της Νέας Υόρκης (με υποτροφίες Fulbright και Ωνασείου) και ψυχολογία στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Από το 2011 μέχρι το 2019 ήταν μέλος της καλλιτεχνικής κολεκτίβας Depression Era.
Από το φθινόπωρο του 2015 εργάζεται στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και συντονίζει τη σειρά Λέξεις & Σκέψεις, όπου επιμελείται και οργανώνει συμπόσια, συζητήσεις, εκθέσεις, εργαστήρια και φεστιβάλ.
Έργα της έχουν παρουσιαστεί σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

___________________________________________________________________________
DOCUMENTS OF BREATHING
Pavlos Fysakis & Pasqua Vorgia
CONTEMPORY ART MUSEUM OF CRETE
19 March – 7 May 2022
To breathe is not enough.
The Documents of Breathing is a collection of mnemosyne fragments: archival traces, family relics, historical documents, found and structured in an almost associative way. The fantasy of the timeless circular image that encompasses all (like the breath that permeates all living things), dominates this work. Perhaps a “nostalgia for the return to the most archaic place of absolute commencement “. This desire to restart through a primitive state of magic is experienced as the only future, while every image is full of evidence of the end of time. Whatever knowledge we have gathered – various traces of life – is condensed to fit into the ark that was made here.
There is no death as we know it. Just documents changing hands.
One of our references has been Walter Benjamin’s book “The Arcades Project”, a collection of text excerpts by him and other intellectuals focusing on 19th-century Paris, as well as Aby Warburg’s “Atlas of Mnemosyne”, a sequence of images from antiquity to his time, which highlights continuities of motifs, gestures, symbolisms, their cultural traces and visual representations in the history of art. What both works have in common, apart from the dominant gesture of collecting fragments that create a new whole, is that they never came to completion. Likewise, the book Documents of Breathing has been in the making for six years, and is currently divided into ten incomplete chapters: The Last Version, Chronos, Dream City, Denkraum, Logos, Pathos, Sacred & Profane, Pothos, Θάνατος, The Afterlife.
No one should brave the underworld alone.
In the Documents of Breathing, which are presented here in the form of an exhibition, and within which the ark-book is contained, are enclosed images and words that we wish to accompany us in a possible transition to the Afterlife, like spells that protect the dead, for their safe passage to the Egyptian Duat, that is, to the Underworld:
“If this book is made for him, then he will breathe like the souls of the gods forever and ever. Hide it! Keep it secret! Do not let anyone read it, since it is effective for a man in the god’s domain so that he might live again successfully millions of times. May he write for you the Book of Breathings with his own fingers. May your soul breathe forever. May you see with your eyes, hear with your ears, speak with your mouth, and walk with your legs, your soul having been made divine in the hereafter so that it can assume any form it desires. May your soul breathe anyplace you want. May you endure in life, prosperity, and health, having been established upon your throne in the Sacred Land. May you spend the night in life. May your face live and your form be beautiful, while your name endures every day. May your odor be as pleasant as a young man’s. May your soul live by means of the Document of Breathing”.