19 Αυγούστου – Παγκόσμια ημέρα φωτογραφίας | Βασίλης Γεροντάκος: Η φωτογραφία ως «memento mori» – Ο χρόνος, ο θάνατος και το κλικ
Απλώνω τις φωτογραφίες σε ένα ξύλινο τραπέζι. Γνώριμα πρόσωπα, ξεχασμένα. Κάποιοι έφυγαν ανεπιστρεπτί. Με παίρνουν οι μυρωδιές καταπρόσωπο, όπως σκαλίζεις έναν κήπο. Όλα είναι πιο ανθρώπινα, σαν τα όνειρα που έκανα και μετά τα ξεχνούσα. Παίρνω την απόσταση που χρειάζομαι για να δώσω ένα νόημα σε όλα αυτά. Εικόνες απλές και ξεκάθαρες. Μια τραπεζαρία με φίλους να τρώνε, ένα παράθυρο, κλεφτές ματιές στους περαστικούς, η μητέρα στην αυλή, μια κιθάρα λησμονημένη.
Η φωτογραφία είναι ένα είδος χάρτινης μνήμης, με την προϋπόθεση ότι προλαβαίνεις να είσαι παρών την στιγμή που πρἐπει. Λίγο πριν ή λίγο μετά δεν είναι το ίδιο. Πρωτοστατεί το χάος που τρέφεται από τον θόρυβο μιας καθημερινότητας, όπου όλα τρέχουν με τα μάτια κλειστά. Στην ευτυχία ενός κλικ γίνονται όλα αινιγματικά, σου ανοίγονται νέοι κόσμοι. Από την άλλη παλεύεις με το μισοσκόταδο της λήθης, αυτόν τον δαίμονα που σε αφήνει άδειο. Η χαρτογράφηση αλλάζει συνεχώς. Περνάνε τα χρόνια και ζεις μια ταινία βωβού κινηματογράφου, από αυτές που λίγο σε ενδιαφέρει η ιστορία, και το μόνο που νοιάζεσαι είναι το ταξίδι.
Οι φωτογραφίες αν είναι ειλικρινείς γίνονται χάρτες. Αν είναι σωστοί μας οδηγούν με έναν τρόπο μαγικό, μας δίνουν τα κλειδιά για να εισέλθουμε στον τόπο τον οποίο εξιστορούν. Από την άλλη ο φωτογράφος χρησιμοποιεί ό,τι αισθητήρες διαθέτει, ξέροντας ότι τα μάτια δεν του αρκούν και ότι η σκέψη είναι αργή και κουρασμένη για τέτοιου είδους μετατοπίσεις. Όσο περνούν τα χρόνια, όλο και περισσότερο αντιλαμβάνομαι ότι η φωτογραφία εμπεριέχει το κύρος της αβεβαιότητας, την σιωπή και τον μαρμαρωμένο χρόνο με το μέρος της. Είναι ένα αποτύπωμα ενάντια στη λήθη. Μοιάζει με αντίγραφο του χρόνου δίχως να είναι, και σπίτι έχει έναν Ηράκλειτο ποταμό.
Την εντροπία η εικόνα την υποδέχεται ως γνήσιος μαχητής. Γνωρίζει τι πάει να πει φθαρτότητα, ξέροντας ότι είναι η δεύτερη φύση της. Συχνά ενσωματώνει την φθορά στην εικόνα της να φαίνεται ωραιότερη και να αντέχει στον θόρυβο της ανυπαρξίας. Έχει σύντροφο τον θάνατο αφού με ένα κλικ γίνεται ανάμνηση και θυμίζει στον ρωμαίο αυτοκράτορα, ότι μια μέρα θα πεθάνει. Έχει έναν χαρακτήρα οντολογικό και βαθειά μυστηριακό.
Η πιστή αναπαράσταση της κρύβει τα simulacra, δηλαδή αντίγραφα χωρίς πρωτότυπο. Αλλά η διαδικασία αυτή στην ουσία ανανεώνει τον παλιό μύθο του υπερβατικού υποκειμένου ακόμη και με την αντιστροφή του. Η φωτογραφία μέσα από την «πλαστή» αναπαράστασή της είναι ένας θάνατος του εγώ. Είναι ένας τρόπος να μυηθεί κανείς σε μια ανθηρή ανυπαρξία και προπάντων να γίνει όλος- εικόνα μας θυμίζει ο Rolan Barthes.
Στο menu της μηχανής μου έχω πάντα την αθόρυβη λήψη. Χρόνια τώρα το κλικ είναι βουβό. Τρέμει μια άλογη, βάρβαρη χαρά.
Βασίλης Γεροντάκος*
*Info
Ο Βασίλης Γεροντάκος γεννήθηκε στην Αθήνα.
Σπούδασε φλάουτο στο Ωδείο athenaeum, μαθηματικά και αστρονομία στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Δούλεψε στο ραδιόφωνο σαν παράγωγος και συνέθεσε μουσική σε θεατρικές παραστάσεις. Υπήρξε συνεργάτης του περιοδικού Έψιλον και της δισκογραφικής εταιρείας Lyra.
Είναι συνεργάτης του B & M Theocharakis Foundation for the Fine Arts and Music, στο εκπαιδευτικό τμήμα από το 2018, πραγματοποιώντας ομιλίες, διαλέξεις και σεμινάρια φωτογραφίας. Συνιδρυτής της Luminous Eye Gallery. Επιμελητής εκθέσεων και φωτογραφικών βιβλίων. Ομιλητής στο TEDx.
Έχει εκδώσει 2 προσωπικά φωτογραφικά βιβλία με τίτλο «Φωτογραφίες» και «Nocturno», έχει παρουσιάσει 3 ατομικές εκθέσεις, και έχει συμμετάσχει σε πλήθος ομαδικών φωτογραφικών εκθέσεων και βιβλίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
email : gerontakosv@gmail.com
Instagram: gerontakosvassilis
FB: Gerontakos Vassilis
website: www.vassilisgerontakos.com
