Shomei Tomatsu

Γράφει η Αναστασία Αρβανίτη, μέλος της Φωτογραφικής Ομάδας “Αμπάριζα”

Shomei Tomatsu – Ironic Birth

«Με λίγα λόγια, η φωτογραφία είναι ένας τρόπος να μετατρέπεις την μοναξιά σε σκέψεις.»

Shomei Tomatsu (1930-2012)

Shomei Tomatsu – Melted Bottle – Το λιωμένο μπουκάλι, η πιο διάσημη φωτογραφία του. Μοιάζει με δέρμα ζώου, αλλά είναι απλώς ένα μπουκάλι μπύρας παραμορφωμένο από την θερμότητα μιας πυρηνικής έκρηξης

Γεννήθηκε  το 1930 στο Aichi της Nagoya.

Αυτοδίδακτος φωτογράφος, συνεργάστηκε με τα μεγαλύτερα ιαπωνικά περιοδικά φωτογραφίας, ενώ από το 1956 ξεκινά να δουλεύει μόνος.

Τα πρώτα του θέματα ήταν μια έρευνα για τον τρόπο που άλλαζε η χώρα του στα μεταπολεμικά χρόνια, καταγράφοντας μεταξύ άλλων και τη φτώχεια που ακολούθησε τον πόλεμο.

«Να φωτογραφίζεις σημαίνει να απελευθερώνεσαι από το νόμο της βαρύτητας και να τοποθετείσαι  σε έναν χώρο όπου μια διαφορετική δύναμη προσπαθεί να σε μετακινήσει»

Shomei Tomatsu

Shomei Tomatsu

Η προσέγγιση των θεμάτων του ριζοσπαστική, εξπρεσιονιστική, οι οπτικές της κάμερας του μοιάζουν περίεργες, οι φωτογραφίες του έχουν έντονες σκιές, ασυνήθιστες γωνίες, και δεν φοβάται ούτε τα στραβά κάδρα ούτε τις θολές λήψεις, ενώ συχνά κόβει τα υποκείμενα του κάδρου του.

Shomei Tomatsu

Το 1959, ο Tomatsu δημιουργεί το πρακτορείο Vivo με τους E. Hosoe και I. Narahara, ενώ δημοσιεύεται η σειρά φωτογραφιών του “Flood and Japanese”,  όπου καταπιάνεται με τις επιπτώσεις των πλημμυρών στη χώρα του.

Shomei Tomatsu

Από  το 1959 ξεκινά να φωτογραφίζει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία και την εξάπλωση του αμερικανικού λαϊκού πολιτισμού στη Ιαπωνία (σειρά “Chewing Gum and Chocolate”, 1969).

«Το 1945, οι πόλεις μας καταστράφηκαν , η Ιαπωνία κατακλύστηκε από αμερικανούς στρατιώτες. Υποφέραμε από την πείνα και εκείνοι μας έδιναν τσίχλες και σοκολάτες»

Είναι ο πρώτος φωτογράφος που θα διερευνήσει την εμπειρία της μεταπολεμικής Ιαπωνίας και τη διφορούμενη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Shomei Tomatsu

Φωτογραφίζει επιζώντες του πολέμου, που δείχνουν τα σημάδια τους, και  τι έκανε η ατομική βόμβα στην ανθρώπινη σάρκα στη Χιροσίμα και Ναγκασάκι.

Shomei Tomatsu

Shomei Tomatsu – Ένα ρολόι χειρός με τον χρόνο να έχει παγώσει στις 11:02 π.μ, στις 9 Αυγούστου 1945, την στιγμή που η ατομική βόμβα εξερράγη. «Nagasaki 11:02», 1966

Παράλληλα με το Ναγκασάκι και τα τραύματά του, το επίμονο θέμα του είναι η σύγκρουση της ανατολής και της δύσης και τα όσα αυτή φέρει.

Το 1968 (ενώ παράλληλα στην Ευρώπη βρίσκεται σε εξέλιξη το κίνημα του Μάη) γίνεται ένας από τους πρωτεργάτες του PROVOKE, ενός νέου περιοδικού-μανιφέστου που αναδείχθηκε σε κίνημα με μεγάλη επιρροή.

Πεποίθησή των φωτογράφων του κινήματος PROVOKE  ήταν ότι η τραχύτητα της εικόνας δεν ήταν απλά ένα στυλ ή μια αισθητική, αλλά ένας τρόπος καταγραφής μιας στάσης ανυπακοής και μιας πολιτικής διαμαρτυρίας.

Shomei Tomatsu

Το Provoke ανέπτυξε ένα ελεύθερο εξπρεσιονιστικό στυλ που φαινόταν να ωθεί την ατομική φωτογραφική εικόνα στα όρια της περιγραφικής ασυνέπειας.

Το κίνημα-μανιφέστο (PROVOKE) υποστηρίζει  ότι η φωτογραφία δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει με ακρίβεια μια ιδέα – όχι τουλάχιστον με τον τρόπο που οι λέξεις το κάνουν, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα γλώσσα και σε νέες έννοιες.

Shomei Tomatsu

Το 1969 δημοσιεύεται ακόμα μία σειρά φωτογραφιών του με τίτλο «Protest» που καταγράφει τις αντιπολεμικές και αντικαπιταλιστικές διαδηλώσεις των Ιαπώνων φοιτητών.

Shomei Tomatsu

Επίσης το 1969 δημοσιεύει  τη σειρά φωτογραφιών «Hiros» που απεικονίζει την «υπόγεια πόλη» του Σιντζούκου, στο κέντρο του Τόκιο, όπου οι πόρνες, οι χίπις και οι καλλιτέχνες ζουν έξω από τις συμβάσεις της κοινωνίας.

«Ο κόσμος είναι όλο και πιο ξένος και πιο αδιανόητος όσο πιο πολύ πλησιάζεις για να κοιτάξεις»

“Blood and Rose”,Tokyo, 1969

Shomei Tomatsu

Shomei Tomatsu

Ο Shomei Tomatsu δημιούργησε εικόνες που ισορροπούν μεταξύ της απελπισίας και του θαυμασμού, του θυμού και της απόλαυσης, διατυπώνοντας τις ουσιαστικές συγκρούσεις που βρήκε στη χώρα του μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το έργο του, ενώ απεικονίζει πολύ συγκεκριμένα θέματα της πραγματικότητας, παράλληλα  λειτουργεί και μεταφορικά.

Το 1975 κυκλοφορεί το βραβευμένο βιβλίο φωτογραφιών του «Okinawa – Μολύβι του Ήλιου»

Shomei Tomatsu

«Η θάλασσα, είναι μια φανταστική μητέρα που ζει βαθιά μέσα μου, μα η θάλασσα μου  δεν είναι μπλε, είναι βαμμένη με το χρώμα του αίματος και με περιβάλλει με το βάθος της σιωπής της» 

Shomei Tomatsu

«Ένας φωτογράφος κοιτάζει τα πάντα, για αυτό χρειάζεται να κοιτάει από την αρχή ως το τέλος. Με επίμονη, σταθερή ματιά κοιτά το υποκείμενο του ευθέως, μετατρέπει ολόκληρο το σώμα του σε ένα μάτι και μ’ αυτό αντικρίζει τον κόσμο»

Shomei Tomatsu

Το  1995 βραβεύεται με τη Μωβ Κορδέλα από την ιαπωνική κυβέρνηση (ακαδημαϊκό βραβείο τιμής για την συνεισφορά του στις καλλιτεχνικές εξελίξεις)

Shomei Tomatsu

O Tomatsu ήταν ένας οραματιστής που αιχμαλώτισε τον ουρανό, τη γη, το δρόμο, τις ανθρώπινες πληγές και ο φακός του τα παγίδεψε και τα άλλαξε όλα.

Πεθαίνει στις 14 Δεκεμβρίου 2012 στην Okinawa,  από πνευμονία.

Εάν είχα επτά ζωές, θα ήμουν φωτογράφος σε κάθε μία από αυτές”

Shomei Tomatsu

 

Σχετικά άρθρα