Lu Nan – Ο πρώτος Κινέζος φωτογράφος στο Magnum
Ο Lu Nan (γεννημένος στο Πεκίνο το 1962) είναι ένας από τους πιο εμβληματικούς και αινιγματικούς σύγχρονους Κινέζους φωτογράφους ντοκουμέντου. Αναφέρεται συχνά ως «ο πιο θρυλικός φωτογράφος της Κίνας» και είναι ευρύτερα γνωστός ως ο πρώτος ανεξάρτητος Κινέζος φωτογράφος που αναγνωρίστηκε και συνεργάστηκε με το διάσημο διεθνές πρακτορείο Magnum Photos.
Lu Nan
Χαρακτηρίζεται από μια σχεδόν «μοναχική» πειθαρχία, καθώς αποφεύγει συστηματικά τη δημοσιότητα, αρνείται να τον φωτογραφίζουν άλλοι και επιλέγει πολύ προσεκτικά τις εκθέσεις στις οποίες συμμετέχει. Πάντως, το έργο του έχει εκτεθεί διεθνώς σε κορυφαία μουσεία και φεστιβάλ φωτογραφίας σε όλο τον κόσμο, ενώ είναι ο μοναδικός σύγχρονος Κινέζος φωτογράφος στον οποίο το έγκριτο περιοδικό Aperture έχει αφιερώσει ειδικό θεματικό τεύχος.
Ο Lu Nan αφιέρωσε 15 χρόνια για να ολοκληρώσει ένα μνημειώδες φωτογραφικό έργο, το οποίο αποτελείται από τρία μεγάλα κεφάλαια:
Lu Nan
1. The Forgotten People: The Condition of China’s Psychiatric Patients (1989–1990): Μια συγκλονιστική καταγραφή των συνθηκών διαβίωσης των ασθενών στα ψυχιατρικά ιδρύματα της Κίνας. Η σειρά είναι ένα ταξίδι μέσα από την ανθρώπινη δυστυχία. Στις εικόνες, άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, φαίνονται να παραμένουν στα ιδρύματα που τους φιλοξενούν, εμφανώς υποσιτισμένοι και ξαπλωμένοι σε ξύλινες σανίδες, κάποιοι αλυσοδεμένοι. Πιο οδυνηρή από τις άθλιες συνθήκες στις οποίες ζουν είναι η αίσθηση ότι βρίσκεσαι μπροστά σε διαλυμένες ζωές, σε άτομα καταδικασμένα από τη μοίρα σε ένα αναπόφευκτο μέλλον θλίψης.
Lu Nan
2. On The Road: The Catholic Faith in China (1992–1996): Μια βαθιά βουτιά στην καθημερινότητα και την πνευματική ζωή της καθολικής κοινότητας στην Κίνα. Από το 1992 έως το 1996, ο Λου Ναν αφιέρωσε τις προσπάθειές του στη μειονότητα των Κινέζων Καθολικών. Στις αρχές της δεκαετίας του ’50, το Κομμουνιστικό Κόμμα απαγόρευσε την άσκηση όλων των θρησκειών στην Κίνα και κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, που πυροδότησε ο Μάο Τσε Τουνγκ το 1966, οι θρησκείες τέθηκαν εκτός νόμου εντελώς, οι ασκούμενοι διώχθηκαν και οι πιστοί ωθήθηκαν να γίνουν άθεοι. Οι ιεροί τόποι είτε καταστράφηκαν είτε μετατράπηκαν για κυβερνητικούς ή στρατιωτικούς σκοπούς. Εκείνα τα χρόνια, αναδύθηκε μια υπόγεια κοινότητα Κινέζων Καθολικών που αρνήθηκε να εγκατέλειψαν τις πεποιθήσεις τους και συνέχισαν κρυφά να ομολογούν την πίστη τους στον Θεό. Ακόμα και σήμερα, παρά το τέλος της Πολιτιστικής Επανάστασης, οι καθολικές εκκλησίες βρίσκονται υπό την εποπτεία του Κράτους και απαγορεύεται να έχουν σχέσεις με το Βατικανό. Το δεύτερο μέρος της τριλογίας εντυπωσιάζει με τις εκδηλώσεις αυθεντικής πίστης που απεικονίζει κάποιους από αυτούς τους πιστούς. Στερημένοι από εκκλησίες ή οποιονδήποτε άλλο δημόσιο χώρο όπου μπορούν να συναθροίζονται ελεύθερα, οι Καθολικοί συγκεντρώνονται στην ύπαιθρο ή μέσα στα σπίτια τους, προσεύχονται γονατιστοί μπροστά σε ταπεινούς σταυρούς, διαβάζουν τη Βίβλο υπό το φως των κεριών και προσκολλώνται πεισματικά στην αθάνατη αγάπη τους για τον Θεό παρά την αντίθεση της κυβέρνησης.
Lu Nan
3. Four Seasons: Everyday Life of Tibetan Peasants (1996–2004): Μια εκτενής καταγραφή της καθημερινής ζωής και των αγροτικών εργασιών των Θιβετιανών αγροτών κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εποχών. Ο Λου Ναν πέρασε επτά χρόνια στο Θιβέτ, καταγράφοντας την τεράστια προσπάθεια επίπονης δουλειάς που πρέπει να κάνουν οι Θιβετιανοί όλο το χρόνο για να μαζέψουν τους καρπούς της γης τους. Σε έντονη αντίθεση με τα σύγχρονα πρότυπα ζωής, οι φωτογραφίες του Λου δείχνουν πώς η ζωή των Θιβετιανών αγροτών περιστρέφεται σε μεγάλο βαθμό γύρω από μια βασική ανάγκη που στα περισσότερα μέρη του κόσμου θεωρείται δεδομένη: αυτήν της εξασφάλισης τροφής για τον εαυτό τους.
Αν και λιγότερο συναρπαστική από το «The Forgotten People: The Condition of China’s Psychiatric Patients / Οι Ξεχασμένοι Άνθρωποι: Οι Συνθήκες Διαβίωσης των Ψυχιατρικών Ασθενών στην Κίνα», η σειρά μοιράζεται με το προηγούμενο έργο μια σκέψη για το πώς παράγοντες εκτός ανθρώπινου ελέγχου (ψυχική ασθένεια στην πρώτη, θρησκευτική προέλευση στη δεύτερη) καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τραγικά τη μοίρα κάποιων ανθρώπων. Αλλά θέτουν επίσης το ερώτημα τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι υπόλοιποι για να τους βοηθήσουμε να ανακουφιστούν από τα βάρη τους.
Για την τριλογία του έχει δηλώσει: «Στα 15 χρόνια, δεν πέρασε ούτε μια μέρα που να μην αμφισβήτησα το ίδιο μου το έργο», λέει ο Κινέζος φωτογράφος Lu Nan, σε μια συνέντευξη … «Γι’ αυτό εξετάζω ό,τι έκανα μέσω της ανάγνωσης. Αυτός ο τρόπος αξιολόγησης της δράσης μέσω της σκέψης και της αξιολόγησης της σκέψης μέσω της δράσης με βοήθησε να ολοκληρώσω αυτά τα έργα» … «Η τριλογία ασχολείται με τους ανθρώπους. Ελπίζω ότι εξετάζοντας την πραγματική ζωή, θα βρω κάτι θεμελιωδώς και διαρκώς ανθρώπινο» … «Ο Γκαίτε είπε ότι όσο είμαστε στο σωστό δρόμο, θα υπάρχει ένα άυλο χέρι που θα μας βοηθάει», προσθέτει. «Στα 15 χρόνια γυρισμάτων αυτής της τριλογίας, όλα όσα βίωσα αποδεικνύουν την αλήθεια της δήλωσής του».
Lu Nan
Μετά την ολοκλήρωση της τριλογίας, συνέχισε την ανεξάρτητη πορεία του με εξίσου απαιτητικά project, όπως η σειρά Prisons of North Burma (2006), αποτυπώνοντας τη ζωή μέσα στα σωφρονιστικά ιδρύματα της Βόρειας Μιανμάρ. Mετακόμισε λοιπόν στη Μιανμάρ για να συναντήσει άτομα εθισμένα στο όπιο και άλλα ναρκωτικά. Έκανε μια φωτογραφική σειρά με αυτά και όταν ρωτήθηκε πώς προσέγγιζε πάντα τα θέματά του, αφού όλα τα αποτελέσματα είναι εκπληκτικά, ο Lu Nan απαντά ταπεινά: «Απλώς τους σέβομαι και τους νοιάζομαι… Είναι ίδιοι με εμάς».
Lu Nan
Χαρακτηριστικά του έργου του:
– Πορτρέτα γεμάτα ψυχή με τόσο ζοφερές και έντονες συναισθηματικές πτυχές. Όσο περισσότερο τα κοιτάς, τόσο νομίζεις ότι στοχειώνουν μέσα σου.
– Τόσο κλασική κομψότητα και συνθετική αξία σε κάθε φωτογραφία. Μπορεί να είναι δημοσιογραφικής προσέγγισης αλλά πάντα κοντά στο να είναι καλλιτεχνικό υλικό.
– Με το απρόμαυρό φιλμ του αποτυπώνει με ακρίβεια τα θέματα, τον πόνο, τις λύπες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, που φωτογραφίζει. Υπάρχει όμως μια «όμορφη» ροπή, κυρίως προς τη θλίψη.
– Το φως παίζει ουσιαστικό ρόλο στις περισσότερες από αυτές τις φωτογραφίες. Άλλοτε φως σιλουέτας και άλλοτε έντονο, φαίνεται να σε καθηλώνουν με τόσο συγκινητική δύναμη.
Lu Nan
Για τους καλλιτέχνες, που επέδρασαν και επηρέασαν τη ματιά και το έργο του, λέει ο ίδιος: «Κατά τη δεκαετία του 1980, όταν ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τη φωτογραφία, η Κίνα μόλις άνοιγε στον έξω κόσμο. Αρχίσαμε να βλέπουμε έργα πολλών ξένων φωτογράφων και αυτοί άσκησαν επιρροή σε εμένα. Ένα παράδειγμα είναι ο Josef Koudelka, του οποίου η ποιητική προοπτική και οι καθαρές, δυνατές εικόνες με επηρέασαν. Άντλησα γνώσεις από τον τρόπο εργασίας του Sebastião Salgado. … Οι εικαστικές μου επεξεργασίες επηρεάζονται επίσης από δύο μεγάλους ζωγράφους, τον Piero della Francesca και τον Johannes Vermeer. Τα έργα του Della Francesca έχουν μια ήσυχη ατμόσφαιρα. Έχουν σαφή χωρική δομή και η μορφή είναι λιτή αλλά ταυτόχρονα δυνατή. Οι πίνακες του Johannes Vermeer απεικονίζουν απλά σκηνικά που είναι γαλήνια αλλά γεμάτα ποιητικό συναίσθημα, αναδεικνύοντας την γαλήνια ομορφιά που είναι εγγενής στη ζωή. Τα έργα του άσκησαν μεγάλη επίδραση και σε μένα».
Lu Nan
Το έργο του Lu Nan έχει αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές παγκοσμίως. Το στυλ του Lu Nan αναλύεται συχνά για την κλασική του κομψότητα στη σύνθεση. Χρησιμοποιεί:
– Ασπρόμαυρο φιλμ με ντελικάτες αντιθέσεις.
– Υποβλητικό φωτισμό (συχνά χρησιμοποιεί μία μόνο βασική πηγή φωτός, όπως το φως ενός κεριού), κάτι που προσδίδει στις εικόνες του μια θεατρικότητα που θυμίζει πίνακες των μεγάλων δασκάλων της αναγέννησης, όπως ο Johannes Vermeer, από τον οποίο και επηρέαστηκε).
– Μια διάχυτη αίσθηση μελαγχολίας, η οποία όμως ισορροπεί με στιγμές απόλυτης γαλήνης και χαράς.
Lu Nan
Μια σημαντική πτυχή της κριτικής ανάλυσης του έργου του αφορά το βαθύ πνευματικό του υπόβαθρο. Η μνημειώδης Τριλογία του δεν θεωρείται απλώς μια δημοσιογραφική καταγραφή, αλλά μια οπτική μελέτη των τριών σταδίων της εσωτερικής ζωής:
– The Forgotten People: Το στάδιο των βασάνων και της αντιξοότητας.
– On the Road: Το στάδιο της κάθαρσης και της πνευματικής εξυγίανσης.
– Four Seasons: Το στάδιο της ευλογίας και της εσωτερικής ειρήνης.
Ο ίδιος άλλωστε θα πει: «Καθώς η ζωή ξετυλίγεται, όλοι παίρνουμε μια γεύση από αυτά τα τρία στάδια της ζωής σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Η πρωταρχική επιθυμία της ψυχής είναι να ξεφύγει από τα βάσανα και, μέσω της κάθαρσης, να βρει τον δρόμο της προς μια ευλογημένη κατάσταση εσωτερικής ειρήνης. Αυτή η επιθυμία είναι που συνδέει τα τρία μέρη της τριλογίας μαζί».
Lu Nan
