Sadiq Al-Harasi – Δεν μου αρέσει να αυτοπροσδιορίζομαι αποκλειστικά ως καλλιτέχνης ή φωτογράφος, αλλά περισσότερο ως αφηγητής.
Έχω περάσει τη ζωή μου αναζητώντας τον πατέρα μου, προσπαθώντας να συναρμολογήσω τα θραύσματα που άφησε πίσω του. Λαχταρούσα να ακούσω τις ιστορίες του· τις περιπέτειες, τις θυσίες και τα αμέτρητα ταξίδια του. Η απουσία του με ώθησε να στραφώ στα αρχεία της οικογένειάς μας που είχαν απομείνει. Αναρωτιέμαι όμως, υπάρχει το παρελθόν έτσι όπως το θυμόμαστε; Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η μνήμη μέσα στην απόσταση που δημιουργεί ο χρόνος;
Το εν εξελίξει έργο μου, «What Do Fathers Leave Behind?» αποτελεί μια αυτοεθνογραφική διερεύνηση της απουσίας. Πραγματώνει την απώλεια ενός πατέρα, της ταυτότητας, καθώς και των παρελθοντικών και μελλοντικών εαυτών, τόσο του πατέρα μου όσο και του δικού μου. Μέσα από αυτό το έργο εξερευνώ τις σύνθετες σχέσεις ανάμεσα στην ταυτότητα, την απώλεια, το ανήκειν και τη μνήμη, αξιοποιώντας οικογενειακά αρχεία, φωτογραφία, γραφή και ήχο. Με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι διασταυρώσεις αυτών των μέσων και ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονται ως εργαλεία για την κατασκευή ενός πειραματικού τοπίου μνήμης.
Sadiq Al-Harasi
Sadiq Al-Harasi
Το έργο σου ξεδιπλώνεται ως μια προσωπική αναζήτηση. Όταν ξεκίνησες, είχες στο μυαλό σου μια συγκεκριμένη οπτική στρατηγική ή η αφήγηση διαμορφώθηκε οργανικά καθώς συγκέντρωνες ιστορίες από το παρελθόν σου;
Για να είμαι ειλικρινής, το έργο ξεκίνησε ως ένα zine. Το δημιούργησα στο πλαίσιο ενός διαδικτυακού εργαστηρίου zine με τον Andreas Laszlo Konrath, που διοργανώθηκε από το Tasweer Photo Festival. Αρχικά αποτέλεσε μια προσωπική διερεύνηση του οικογενειακού αρχείου, συνδυάζοντας κείμενο, κολλάζ και συρραφή φθαρμένων εικόνων από το οικογενειακό άλμπουμ. Αργότερα έγινα δεκτός στο ADPP (Arab Documentary Photography Program), όπου ανέπτυξα περαιτέρω το project, και η αφήγηση εξελίχθηκε οργανικά. Διαμόρφωσα ένα ύφος και μια οπτική γλώσσα που αντανακλούσαν τα συναισθήματά μου σε εκείνη τη φάση της αναζήτησης.
Sadiq Al-Harasi
Η πράξη της φωτογράφισης της οικογένειάς σου, του χωριού σου και προσωπικών αντικειμένων άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο θυμάσαι τον πατέρα σου;
Σίγουρα, ωστόσο εξακολουθώ να προβληματίζομαι για τον τρόπο με τον οποίο τον θυμάμαι και αναρωτιέμαι αν αυτές οι μνήμες είναι πραγματικές ή αν τις κατασκεύασα για να καλύψω την ανάγκη μου να έχω έναν πατέρα όπως οι συνομήλικοί μου.
Μέσα από το project προσπαθούσα να ανασυνθέσω την παρουσία του και να αναδομήσω μια εικόνα του τρόπου με τον οποίο έζησε και όλα όσα βίωσε στη ζωή του.
Sadiq Al-Harasi
Πώς ισορροπείς το συναισθηματικό βάρος της απώλειας με την αρχή της ντοκιμαντερίστικης αφήγησης;
Στην πραγματικότητα, δεν ήταν καθόλου εύκολο. Πέρασα πολλές διακυμάνσεις, προσπαθώντας να ανακαλέσω κάθε στιγμή που έζησα με τον πατέρα μου. Μίλησα με τη μητέρα μου και άλλα μέλη της οικογένειάς μου για εκείνον και για τις δικές τους μνήμες. Ήταν δύσκολο να ακούω ιστορίες που θα έπρεπε να μου είχε αφηγηθεί ο ίδιος. Όπως είπε η μητέρα μου, «ο θάνατος είναι εξαντλητικός». Έγραψα για πολλές μνήμες και συναισθήματα· αυτό βοήθησε σε έναν βαθμό, αλλά δεν αρκούσε.
Sadiq Al-Harasi
Η μνήμη μπορεί να είναι τόσο προσωπική όσο και συλλογική. Βλέπεις αυτό το έργο ως μια καθολική ιστορία για την ταυτότητα και τις κληρονομημένες αφηγήσεις;
Πιστεύω ότι η απώλεια είναι μια συλλογική εμπειρία· όλοι έχουμε χάσει κάποιον κάποια στιγμή. Ξεκίνησα το έργο αναζητώντας τον πατέρα μου, αλλά στην πορεία ανακάλυψα την ίδια την έννοια της απώλειας σε πολλαπλές μορφές. Συνάντησα ανθρώπους που μπορεί να μην έχασαν τον πατέρα τους κυριολεκτικά, αλλά δεν διατηρούν μια υγιή σχέση μαζί του. Το έργο το αντιλαμβάνομαι ως μια κοινή αφήγηση για την ταυτότητα και για το πώς η παρουσία ή η απουσία ενός πατέρα μπορεί να τη διαμορφώσει.
Θα ήθελα όσοι έρθουν σε επαφή με το έργο να ανακαλέσουν τις δικές τους εμπειρίες απώλειας και, ενδεχομένως, να διατυπώσουν τα συναισθήματά τους σχετικά με τη σχέση τους με τον πατέρα τους. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ιδανική πατρική φιγούρα· μερικές φορές έχει σημασία να αναγνωρίσουμε και την άλλη πλευρά αυτής της σχέσης.
Διαπίστωσα επίσης ότι είχα εξιδανικεύσει τα συναισθήματά μου γύρω από το γεγονός ότι μεγάλωσα χωρίς πατέρα και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η απουσία μπορεί να είναι λιγότερο επιζήμια από μια επιβλαβή παρουσία.
Sadiq Al-Harasi
Υπήρξαν εικόνες που επέλεξες να μην συμπεριλάβεις επειδή ένιωθες ότι ήταν πολύ προσωπικές ή, αντίθετα, εικόνες που κράτησες ακριβώς επειδή ξεπερνούσαν αυτό το όριο;
Βεβαίως. Υπήρξαν πολλές στιγμές και εικόνες που ένιωθα ότι ανήκαν αποκλειστικά σε εμένα και την οικογένειά μου και δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος του project ή να εκτεθούν δημόσια. Επιπλέον, προέρχομαι από μια φυλετική, παραδοσιακή κοινότητα όπου η απεικόνιση των γυναικείων προσώπων ή η φωτογράφισή τους θεωρείται κοινωνικά μη επιτρεπτή, θεωρείται ‘’ντροπή’’. Για τον λόγο αυτό, δημιούργησα ορισμένες εικόνες με τρόπο που να μην αποκαλύπτει καθαρά το πρόσωπο της μητέρας ή των αδελφών μου.
Sadiq Al-Harasi
Έπαιξαν ο ήχος, το κείμενο ή άλλα μέσα κάποιο ρόλο στη διαδικασία της επιμέλειας ή στη σκέψη σου, ακόμη κι αν δεν συμπεριλήφθηκαν στην τελική μορφή του έργου;
Ναι. Στην πραγματικότητα δεν μου αρέσει να αυτοπροσδιορίζομαι αποκλειστικά ως καλλιτέχνης ή φωτογράφος, αλλά περισσότερο ως αφηγητής. Γι’ αυτό και αξιοποιώ διαφορετικά μέσα για να αφηγηθώ τις ιστορίες μου. Στο συγκεκριμένο έργο χρησιμοποίησα εγκατάσταση, κείμενο, κυανοτυπία, κολλάζ, μεταφορά εικόνας (photo-transfer), ραφή, ήχο και βίντεο. Πειραματίζομαι με διαφορετικά εργαλεία και μέσα, επιδιώκοντας να μεταφέρω τον τρόπο με τον οποίο βιώνω και αντιλαμβάνομαι την ιστορία μου.
Sadiq Al-Harasi
Ποιον ρόλο διαδραματίζει η σιωπή σε αυτό το έργο, σε οπτικό, συναισθηματικό και αφηγηματικό επίπεδο;
Η σιωπή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο έργο μου. Επέλεξα την ασπρόμαυρη εικόνα για να αποδώσω οπτικά αυτή την αίσθηση σιωπής. Η απώλεια συχνά γεννά μια εσωτερική αποσιώπηση, μια δυσκολία στην έκφραση, μια αδυναμία να μιλήσουμε ανοιχτά. Επιχείρησα να μεταφέρω αυτή τη συνθήκη και στη δομή του έργου: δεν συμπεριέλαβα φωνές στην αφήγηση, ώστε να διατηρηθεί η σιωπή και να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου ο θεατής μπορεί να προβάλει τις δικές του εμπειρίες και να ενσωματωθεί σε αυτόν.
Sadiq Al-Harasi
Βλέπεις αυτό το έργο πρωτίστως ως μια πράξη διατήρησης, συμφιλίωσης ή αντιπαράθεσης, και γιατί;
Θα έλεγα πως εμπεριέχει και τα τρία. Όταν ξεκίνησα να δουλεύω, στόχος μου ήταν να διατηρήσω τη μνήμη της οικογένειάς μου και τη συλλογική μας εμπειρία της απώλειας του πατέρα μου. Στην πορεία, όμως, μετατοπίστηκε σε μια πράξη αντιπαράθεσης, μια αντιπαράθεση με τις μνήμες μου, με την απώλεια και με το αίσθημα αδυναμίας που τη συνόδευε. Στη συνέχεια, εξελίχθηκε σε μια διαδικασία συμφιλίωσης: με το γεγονός ότι μεγάλωσα χωρίς πατέρα και με την αποδοχή του θανάτου του, έπειτα από δεκαεπτά χρόνια κατά τα οποία απέφευγα να τον αντιμετωπίσω και τον μετέτρεπα σε σύμβολο μέσα σε κάθε πτυχή της ζωής μου.
Sadiq Al-Harasi
Τι θα χανόταν αν το έργο αυτό θεωρούνταν ολοκληρωμένο πρόωρα;
Για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορώ ακόμη να διακρίνω το τέλος αυτού του έργου. Για μένα αποτελεί μια διαρκή, ίσως και δια βίου, διαδικασία. Η αναζήτηση δεν έχει ολοκληρωθεί· αντίθετα, νιώθω πως μέσα σε αυτήν έχω χαθεί και εγώ ο ίδιος. Αναζητούσα τον πατέρα μου, αλλά στην πορεία έχασα και άλλα πράγματα· επομένως, το έργο συνεχίζει ως μια προσπάθεια να τα ξαναβρώ, και μαζί τους, να ξαναβρώ και εμένα.
Sadiq Al-Harasi
Info:
Ο Sadiq Al-Harasi είναι ανερχόμενος καλλιτέχνης από την Υεμένη με επίκεντρο τη φωτογραφία και ανεξάρτητος πολιτιστικός δημιουργός. Είναι κάτοχος πτυχίου (BSc) Μηχανικού Αρχιτεκτονικής από το Sana’a University.
Με αφετηρία την επιθυμία να διερευνήσει κρυμμένες αλήθειες και να αμφισβητήσει κυρίαρχες κοινωνικές αφηγήσεις, ο Sadiq δημιουργεί έργα με έντονο στοχαστικό και αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, εστιάζοντας σε θεματικές όπως η μνήμη, η ταυτότητα, ο θάνατος, η απώλεια και το ανήκειν. Τον γοητεύει ιδιαίτερα η εκφραστική δύναμη του ανθρώπινου σώματος, το οποίο αξιοποιεί για να εξερευνήσει τις σύνθετες σχέσεις ανάμεσα στον πολιτισμό, την ταυτότητα και τις δυναμικές αλληλεπιδράσεις των ατόμων με το περιβάλλον τους.
Η καλλιτεχνική του πρακτική εκτείνεται σε πολλαπλά μέσα και έχει παρουσιαστεί σε τοπικό και διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων στα Slidefest SAFAR – Peckham 24, Image Festival Amman 2025, LagosPhoto Biennale 2025 και VAiF 25.
