Χρήστος Δημητρίου – Το κίνητρο του φωτογράφου είναι η αλήθεια που κουβαλάει η πρόθεσή του
Με μια πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ο Χρήστος Δημητρίου δεν αποτυπώνει απλώς τον κόσμο· τον ανασυνθέτει. Από τη Λήμνο των παιδικών του χρόνων μέχρι τους δρόμους της Θεσσαλονίκης, όπου το 1989 έστησε το πρώτο του επαγγελματικό ορμητήριο, ο Χρήστος Δημητρίου διαγράφει μια σταθερή και ουσιαστική τροχιά στο ελληνικό φωτογραφικό γίγνεσθαι. Σήμερα, θεωρείται ένας από τους πλέον επιδραστικούς δημιουργούς της γενιάς του, έχοντας καταφέρει να γεφυρώσει την εφαρμοσμένη φωτογραφία με την καθαρή καλλιτεχνική αναζήτηση, ο Λημνιός δημιουργός έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα απόλυτα αναγνωρίσιμο οπτικό ιδίωμα, όπου το φως και η σκιά λειτουργούν ως δομικά υλικά της μνήμης.
Το έργο του Δημητρίου κινείται ανάμεσα στην καταγραφή και την αφαίρεση. Είτε πρόκειται για τα τοπία που μοιάζουν να αιωρούνται στον χρόνο, είτε για τις ανθρώπινες μορφές που εντάσσονται οργανικά στο περιβάλλον τους, η ματιά του παραμένει βαθιά ανθρωποκεντρική, ακόμα και στην απουσία της φιγούρας.
Χρήστος Δημητρίου
“Στον Χρήστο Δημητρίου δεν αρέσουν τα σχήματα ή καθετί που οριοθετεί και εν δυνάμει περιορίζει την όποια ροή, την όποια ενέργεια. Αυτό από μόνο του ως στοιχείο διακρίνεται απόλυτα και σε κάθε φωτογραφική του σειρά που έχει ως βάση και πηγή έμπνευσης το νησί του, τη Λήμνο, και ειδικότερα τη βορειοανατολική του εσχατιά”, αναφέρει η Χρύσα Ζαρκαλή στο κείμενο που έγραψε για την έκθεση ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΡΟΗ. Εγώ θέλω να ρωτήσω, μπορεί να υπάρξει φωτογραφία δίχως σχήματα ή όρια και αν ναι, πώς επιτυγχάνεται αυτό;
Η οριοθέτηση του κάδρου της κάμερας και οι φόρμες είναι δομικά στοιχεία της φωτογραφίας, είναι τα υλικά για να χτίσει ο φωτογράφος την αφήγησή του. Η νοηματοδότηση και το τι θεωρεί αξιοσημείωτο ο φωτογράφος να εκτεθεί στο φως, είναι ένας αλγόριθμος πολύπλοκος, μοναδικός για τον καθένα. Κομμάτια αυτού του αλγόριθμου, είναι οι επιρροές μας, οι ελλείψεις μας, οι άνθρωποι που συναναστραφήκαμε, απώλειες που μας σχημάτισαν. Αυτόματα έρχεται στο νου ο ποιητής: “είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας”. Οι φωτογραφίες μας, φως, σχήματα, όρια. Το κίνητρο του φωτογράφου, η αλήθεια που κουβαλάει η πρόθεσή του, είναι το όχημα που θα στρέψει την ματιά του θεατή από αυτό που βλέπει σε αυτό που αισθάνεται σε μία φωτογραφία.
Χρήστος Δημητρίου
Σε άλλο άρθρο αναφέρεις σχετικά με τη Λήμνο, που είναι ο τόπος καταγωγής σου: “Παρόλο που δεν έζησα ποτέ ως μόνιμος κάτοικος, αισθάνομαι βαθιά το δέσιμο με το τοπίο. Το φωτογραφίζω πάνω από τριάντα χρόνια τώρα και είναι σαν να το πρωτοβλέπω, κάθε φορά.” Σε αυτά τα τριάντα χρόνια που φωτογραφίζεις το νησί σου, ποιος θεωρείς ότι έχει αλλάξει περισσότερο, αυτό ή εσύ και με ποιο τρόπο;
Η Λήμνος είναι ο καθρέφτης μου, η διαρκής ενατένιση της μνήμης, ένα τοπίο λουσμένο στο σκληρό καλοκαιρινό φως που αποκαλύπτει τους φόβους, τους έρωτες, τα κρυμμένα μυστικά. Είναι η αδιάκοπη διαδικασία επίγνωσης με όχημα την φωτογραφία, από τα ανέφελα καλοκαίρια της εφηβείας ως στην ενηλικίωση. Στο νησί βρίσκω τις απαντήσεις μέσα από τα ερωτήματα που μου θέτει. Η θάλασσα, το στεγνό τοπίο, οι άνθρωποι, η ακεραιότητα της φύσης γίνονται σύμβολα στις φωτογραφίες, μου δείχνουν τον δρόμο.
Χρήστος Δημητρίου
Ασχολήθηκες με τη φωτογραφία από πολύ νεαρή ηλικία. Ήξερες από πάντα ότι θα γινόσουν φωτογράφος; Ήταν το όνειρο σου από παιδί ή προέκυψε, ας πούμε, τυχαία;
Όταν πρωτοπήγα στην ομάδα φωτογραφίας, στο νεανικό σταυροδρόμι του Δήμου Θεσσαλονίκης το 1988, είπα ότι θα γίνω φωτογράφος. Για να μιλήσω με κλισέ, ήταν η ορμή της νιότης, η άγνοια κινδύνου, το κάλεσμα του πεπρωμένου, που έδωσαν σιγουριά στην απόφασή μου. Στον δρόμο μου παρουσιάστηκε ο Δημήτρης Αθυρίδης, δάσκαλος και μέντορας στην φωτογραφία και στην πνευματική καλλιέργεια, κατόπιν συμπορεύτηκα με τον Νίκο Βαβδινούδη, μία συνεργασία- σχέση ζωής, που συνεχίζεται ακόμη. Τελικά, ήταν συνδυασμός ονείρου, θέλησης και τύχης, όχι αναγκαστικά με αυτήν την σειρά.
Χρήστος Δημητρίου
Με τη φωτογραφία ασχολείσαι τόσο επαγγελματικά όσο και καλλιτεχνικά. Πόσο πιστεύεις έχει επηρεάσει την επαγγελματική σου ενασχόληση η καλλιτεχνική και το αντίστροφο φυσικά.
Η επαγγελματική και η προσωπική ενασχόληση με την φωτογραφία, είναι δύο συγκοινωνούντα δοχεία, το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Το προσωπικό κομμάτι, μου δίνει την ευκαιρία για πειραματισμούς, μπορώ να δοκιμάζω προσεγγίσεις στην φωτογραφία που δεν τις έχω στο επαγγελματικό σκέλος, τις οποίες στο τέλος τις ενσωματώνω στις δουλειές που κάνω για πελάτες. Με κοινό όχημα την πρακτική της φωτογραφίας, εμπλέκονται σε μία προκλητική ισορροπία, οι οδηγίες και οι προδιαγραφές των briefing, με την ελευθερία και την αλήθεια της προσωπικής δημιουργίας. Είναι μια συνεχής όσμωση, τεχνικών και ιδεών, που μόνο με την συνεχή εξάσκηση και επιμονή, παράγει δύο ανεξάρτητα έργα.
Χρήστος Δημητρίου
Μελετώντας την πορεία σου στη φωτογραφία, διαπιστώνει κανείς ότι αγαπάς ιδιαίτερα τις συνεργασίες, στο επαγγελματικό τομέα με τον συνεργάτη σου Νίκο Βαβδινούδη, στο καλλιτεχνικό με τους Two spiky gorillaz και τα zines που έχετε κυκλοφορήσει, αλλά έχεις ξεκινήσει και μια νέα συνεργασία με την Μαρία Σέλκου, με την οποία δημιουργήσατε το two by two hands. Θέλεις να μας πεις περισσότερα για τις συνεργασίες αυτές;
Με τον Νίκο Βαβδινούδη, όπως έγραψα και παραπάνω, μας συνδέει μια σχέση δεκαετιών, στο επαγγελματικό σκέλος, που ξεπερνάει τα στενά όρια της τυπικής συνεργασίας, αλληλοεκτίμηση, σεβασμός και κοινοί στόχοι είναι οι άξονες που χαρακτηρίζουν την συμπόρευση.
www.studiovd.gr
https://www.instagram.com/studiovdgr/
Με τους Two Spiky Gorillas, Γιάννη Ιωακειμίδη και Κυριάκο Οικονομίδη, θελήσαμε να διοχετεύσουμε την προσωπική φωτογραφική μας ματιά με photozines και photobooks.
Συμμετέχουμε σε book fair, όπως και σε φωτογραφικά φεστιβάλ (Photometria, VAIF).
Tο πιο πρόσφατο photobook μας είναι το σκληρόδετο Branches, στο οποίο συνυπάρχουμε όλοι με τρια διαφορετικά project, κάτω από μία κοινή ιδέα που αξίζει να ανακαλύψετε.
https://www.twospikygorillaz.com/
https://www.instagram.com/twospikygorillaz/
Το two by two hands, είναι ένα ανοιχτό project, φωτογραφία και κυανοτυπία συνομιλούν δημιουργικά, με βασικό άξονα την χειροποίητη πρακτική.
Η Μαρία Σέλκου, αρχιτέκτονας και designer, με αυξημένο καλλιτεχνικό αισθητήριο στην πρακτική της κυανοτυπίας, φέρνει τον ενθουσιασμό για να πειραματιστούμε και να δημιουργήσουμε χειροπιαστά και χειροποίητα αντικείμενα που, πέρα από την εικαστική απόλαυση και συγκίνηση, έχουν χρηστική διάσταση.
Η πρώτη μας έντυπη δημιουργία, είναι δύο κασετίνες: Ερως, Θέρος, Φως με δέκα φωτογραφίες δικές μου, και Un-leave με δέκα κυανοτυπίες της Μαρίας και σύντομα θα ακολουθήσει ένα flagbook, στο οποίο κυανοτυπία και φωτογραφία θα ενώνονται δημιουργικά.
https://www.instagram.com/two.by.two.hands/
Χρήστος Δημητρίου
Το photobook “Branches” είναι χωρισμένο σε τρία “κλαδιά”. Πώς καταφέρατε να συνδέσετε το διαφορετικό φωτογραφικό στυλ τριών δημιουργών σε μια ενιαία αφήγηση?
Το “Branches” αποτελεί την συνέχεια του nowhere tree, το πρώτο κοινό photobook των two spiky gorillaz. Στο nowhere tree (edit, design και concept του Νίκου Καπετάνιου) εμπλέκονται οι φωτογραφίες και των τριών μας σε μια κοινή αφήγηση, αποτελούν τον κορμό του δέντρου, είναι ένα συλλογικό έργο για την πραγματικότητα και το πώς οι 3 φωτογράφοι πασχίζουν να ξεφύγουν από αυτή. Χρησιμοποιώντας θραύσματα από την καθημερινότητα τους δημιουργούν παράλληλα σύμπαντα στα οποία η αγάπη είναι ανιδιοτελής. Στο “Branches”, το δέντρο έχει μεγαλώσει, τα κλαδιά του είναι αυτόνομα, αλλά πάντα αποτελούν κομμάτια του κορμού, εδώ ο κάθε φωτογράφος αφηγείται την δική του ιστορία και εξέλιξη, τρεις διαφορετικοί κόσμοι διαχωρισμένοι, αλλά με κοινή αφετηρία.
Στο βιβλίο σου “The Field Trip” περιγράφεις μια φανταστική ιστορία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, η οποία εξερευνά την έννοια του ταξιδιού, τις συνδέσεις που δημιουργούνται και τα ερωτήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκειά του. Πώς επηρέασε η πάροδος του χρόνου τον τρόπο που επέλεξες τις φωτογραφίες της “εκδρομής”; Η φανταστική ιστορία που περιγράφεται στο βιβλίο υπήρχε στο πίσω μέρος του μυαλού σου την ώρα που φωτογράφιζες ή γεννήθηκε αργότερα, κατά τη διαδικασία της επεξεργασίας και της δημιουργίας του βιβλίου;»
Το “The field Trip” είναι η μυθοπλασία μιας πραγματικής εκδρομής- πορείας, ή όπως λένε και στον κινηματογράφο: “η ταινία βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα”
Συνεπώς το ζήτημα ήταν να αποδοθεί η βιωμένη πραγματικότητα μέσα από σκηνοθετημένες φωτογραφίες, αφού έγινε ο σκελετός με συγκεκριμένες φωτογραφίες, η αφήγηση χτίστηκε με υπομονή, παρατήρηση και ενδοσκόπηση. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο, είναι οι διαφορετικές αντιδράσεις ανθρώπων που είδαν το βιβλίο, μια φίλη φωτογράφος ταυτίστηκε σε τέτοιο βαθμό που στο τέλος του βιβλίου ήταν συγκινημένη, κάποιοι άλλοι με ρώτησαν που τραβήχτηκαν οι φωτογραφίες και κάποιοι είπαν ότι ένιωσαν την εναλλαγή της διάθεσης στην εξέλιξη της “εκδρομής”. Στο τέλος της ημέρας, το θέμα δεν είναι να ταυτιστεί ο θεατής με τον αρχικό σκοπό του φωτογράφου, αλλά να δώσει την δική του ερμηνεία, να του αρέσουν απλώς κάποιες φωτογραφίες και να έχει ερωτήματα.
Τα γιατί και τα πώς, θα τον κάνουν να επιστρέψει στο βιβλίο και να το ξαναδεί. Δεν μου αρέσουν οι “κλειστές” φωτογραφίες, όταν μπορώ να περιγράψω μια φωτογραφία, πιστεύω ότι χάνει την ουσία της, όταν κάτι μένει ανεξήγητο με βάζει σε διαδικασία σκέψης και καθρεφτίσματος, αυτή η διάδραση είναι που καθιστά μια φωτογραφία ενδιαφέρουσα και κατ’ επέκταση ένα βιβλίο.
“Έρως Θέρος Πόθος”, μια σειρά «ελεγεία στο ελληνικό καλοκαίρι», που εστιάζει στην πραγματικότητα κάτω από το έντονο θερινό φως και την αίσθηση του έρωτα σε διάφορες μορφές. Το φως αυτό μοιάζει να απογυμνώνει τα πάντα. Θεωρείς ότι αυτό το φως βοηθά στην αποκάλυψη της αλήθειας του έρωτα ή λειτουργεί περισσότερο ως ένα πέπλο που μετατρέπει την πραγματικότητα σε όνειρο;
Η ερώτηση αυτή, έρχεται ως συνέχεια της προηγούμενης απάντησης. Έχει ενδιαφέρον που έδωσες την δική σου ερμηνεία και προέκυψε αυτή η ερώτηση, δεν είχα σκεφτεί ποτέ αυτήν την οπτική, ότι δηλαδή το φως λειτουργεί ως πέπλο που μετατρέπει την πραγματικότητα σε όνειρο και μου αρέσει πάρα πολύ. Οι προεκτάσεις που δίνει και οι σκέψεις που μπορεί να κάνει κάποιος και είναι διαφορετικές από την αρχική πρόθεση του φωτογράφου, πιστεύω ότι καθιστούν ένα βιβλίο ενδιαφέρον. Το “Έρως, Θέρος Πόθος”, πέρα από τις φωτογραφίες, είναι φτιαγμένο με προσωπική φροντίδα στο χέρι. Από την γιαπωνέζικη βιβλιοδεσία, την επιλογή του ελαφρού και υπόλευκου χαρτιού και το παλιό ύφασμα που χρησιμοποιήθηκε στο εξώφυλλο μέχρι το μεγάλο (40x30cm) μέγεθος, όλα συμβάλλουν έτσι ώστε να μεταφέρεται αυτούσια η αίσθηση του καλοκαιριού στον θεατή και ενεργοποιούνται, εκτός από την όραση, και άλλες αισθήσεις.
Info (σε πρώτο πρόσωπο)
Γεννήθηκα στην Λήμνο το 1972 και ζώ στην Θεσσαλονίκη.
Εργάζομαι ως επαγγελματίας φωτογράφος, μαζί με τον Νίκο Βαβδινούδη (studiovd.gr)
Φωτογραφίζω τοπία, ανθρώπους, συνθήκες που προσελκύουν το ενδιαφέρον μου. Στις φωτογραφίες που κάνω, επιδιώκω να επαναπροσδιορίσω την πραγματικότητα. Ουσιώδες συστατικό της φωτογραφίας είναι να εγείρει ερωτήματα παρά να προσφέρει απαντήσεις. Μέσα στα χρόνια οι επιρροές μεταλλάσσονται, από την άδολη ματιά του Bernard Plossu και την αστική γοητεία του Saul Leiter, στο διακριτικό χιούμορ του Jim Jarmusch και τον παράξενο κόσμο του David Lynch. Έχω ολοκληρώσει τις φωτογραφικές εργασίες Osmosis, Rhapsody λ, Greetings from Limnos, Woman.
Βιβλία
The field Trip, αυτοέκδοση σε 100 αντιτυπα
Έρως, Θέρος, Πόθος, χειροποίητη αυτοέκδοση σε 20 αντίτυπα
Τα τελευταία χρόνια εκδίδω φωτογραφικά zine και photobooks μαζί με τον Γιάννη Ιωακειμίδη και τον Κυριάκο Οικονομίδη (twospikygorillaz.com)
Τα δύο πρόσφατα photobook μας είναι το Nowhere Tree και το Branches
Με την Μαρία Σέλκου, δημιουργήσαμε πριν λίγο καιρό τo Two by Two hands, μία δημιουργική προσέγγιση πάνω στην διάδραση φωτογραφίας και κυανοτυπίας.
Κυκλοφορούν οι κασετίνες έρως θέρος, φως, με δέκα φωτογραφίες του Χ.Δ. και un-leave με δέκα κυανοτυπίες της Μ.Σ.
Φωτογραφίες μου έχουν βραβευτεί σε φεστιβάλ και έχω λάβει μέρος σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Εκθέσεις, ενδεικτικά:
Η πόλη σε άσπρο μαύρο, Hionidis mankind, Δεκέμβριος 2010, Θεσσαλονίκη
Street life, Photometria Photo Festival, Μάιος 2011, Ιωάννινα
“Off plan”, Long room gallery, Οκτώβριος 2011, Αθήνα
Η Θεσσαλονίκη όπως είναι, TOSS Gallery, Σεπτέμβριος 2011, Θεσσαλονίκη
“Photo Parallels”, On the roof gallery, Οκτώβριος 2011, Αθήνα
Land.escapes, ZEIDOROS Gallery, Αυγουστος 2012, Κύθηρα
Parallel Voices, Photometria festival, Mάιος 2018, Ιωάννινα
“In blue” Apothiki Limnos Gallery , Αυγουστος 2018, Λήμνος
Έκθεση «Anthropause», MOMus-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Οκτωβρίου 2020
Free Flow Ochra Blue, Μάιος 2024, Λήμνος
Extending Memory KAFE LAIKA, Δεκέμβριος 2025, Θεσσαλονίκη
