Duane Michals – Ο μάστερ της καινοτομίας

Duane Michals – Ο μάστερ της καινοτομίας

Ο Duane Michals είναι ένας από τους μεγάλους καινοτόμους στη φωτογραφία γνωστός για τη δουλειά του με ακολουθίες (σεκάνς), τις πολλαπλές εκθέσεις και τα κείμενα των φωτογραφιών του, ερευνώντας  έτσι τη δημιουργική επέκταση των δυνατοτήτων του φωτογραφικού μέσου.

Πιστεύω στη φαντασία. Αυτό που δεν μπορώ να δω είναι απείρως πιο σημαντικό από αυτό που βλέπω.

Duane Michals

 

Duane Michals

Ο Duane Michals έλαβε πτυχίο από το Πανεπιστήμιο του Ντένβερ το 1953 και εργάστηκε ως γραφίστας έως ότου η εμπλοκή του με τη φωτογραφία βαθαίνει στα τέλη της δεκαετίας του 1950.

Ενδιαφέρον έδειξε για την τέχνη από νεαρή ηλικία, Πήρε μαθήματα στο Μουσείο Τέχνης Carnegie στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια, προτού φοιτήσει στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ του Κολοράντο, από το οποίο έλαβε πτυχίο Bachelor of Arts. Το 1956, μετά την υπηρεσία του στο στρατό, συνέχισε να επιδιώκει το ενδιαφέρον του για τις τέχνες στη Σχολή Σχεδιασμού Parsons στη Νέα Υόρκη, όπου εκπαιδεύτηκε ως γραφίστας. Η φωτογραφική του καριέρα ξεκίνησε το 1958, όταν ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση και έκανε πορτρέτα ανθρώπων στους δρόμους με δανεισμένη κάμερα. Κατά την επιστροφή του, εργάστηκε ως ανεξάρτητος φωτογράφος για περιοδικά Vogue, Esquire, Mademoiselle και Life, κάνοντας φωτογραφία μόδας και πορτρέτα.

Το να φωτογραφίζεις την πραγματικότητα είναι σα να φωτογραφίζεις ένα τίποτα.

Duane Michals

 

Με τα χρόνια, η προσέγγιση του Duane Michals στην εκφραστική φωτογραφία άλλαξε σημαντικά. Το πρώιμο ενδιαφέρον του για τα συμβάντα στον δρόμο τον οδήγησε να δημιουργήσει μεμονωμένες ντοκιμαντερίστικες εικόνες γεγονότων που θεωρούνταν μέρος αυτού που τότε αποκαλείτο «κοινωνικό τοπίο». Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 έχασε το ενδιαφέρον του για την ευθεία τεκμηρίωση. Εμπνευσμένος από το έργο ζωγράφων όπως René Magritte και Balthus, ο Duane Michals άρχισε να ασχολείται με λογοτεχνικές και φιλοσοφικές ιδέες για το θάνατο, το φύλο και τη σεξουαλικότητα.

Duane Michals

Δεκαετία 1960 – μια εποχή που επηρεάζεται έντονα από το φωτορεπορτάζ, ο Duane Michals ενώ έχει ασχοληθεί και με αυτό, αρχίζει να χειρίζεται το μέσο για να επικοινωνήσει τις φωτογραφικές του αφηγήσεις με τις ακολουθίες / διαδοχικές εικόνες (: σκηνοθέτησε σκηνές για φωτογράφηση με μορφή καρέ-καρέ του κινηματογράφου). Με τον τρόπο αυτό ο Duane Michals πρωτοστατεί στη σκηνοθετική φωτογραφία.

Δείχνει ότι έχει θέση και απόψεις και μας καλεί στο δημιουργικό του μυαλό.

Εμπιστευτείτε τη μικρή φωνή στο κεφάλι σας που λέει “Δεν θα ήταν ενδιαφέρον αν …”; Και μετά κάντε το.

Duane Michals

Το 1968, το «Paradise Regained», ακολουθούμενο από το «Chance Meeting» δύο χρόνια αργότερα, καθιέρωσε τον Michals ως πρωτοπόρο στη φωτογραφία ακολουθίας. Σε αυτό το είδος, το έργο τέχνης είναι ένα σύνολο ξεχωριστών φωτογραφιών που αφηγούνται συλλογικά μια γραμμική, αν και συχνά ασαφή, ιστορία. Αυτό ήταν σχεδόν άνευ προηγουμένου (Τον δέκατο ένατο αιώνα, ο Eadweard Muybridge πρωτοστάτησε σε φωτογραφίες ακολουθίας -με τα καλπάζοντα άλογά του, για παράδειγμα- αλλά έλλειπε η αφήγηση. Για τον Duane Michals, το πλησιέστερο μοντέλο ήταν τα κόμικς, μια φόρμα τέχνης «χαμηλού επιπέδου» και ο κινηματογράφος).

Αντιμετωπίζοντας θέματα όπως ο θάνατος, η επιθυμία και το πέρασμα του χρόνου, η δουλειά του κοιτάζει προς τα μέσα για να εξετάσει «τις σκέψεις και τα όνειρά του, για να θολώσει τις γραμμές μεταξύ της φωτογραφίας και της φιλοσοφίας».

Duane Michals

Ο Duane Michals σχολιάζει την ανάγκη για εκτενή προετοιμασία στις ακολουθίες του. «Το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς γίνεται στο μυαλό μου. Έτσι, όταν πρόκειται για τον πραγματικό χρόνο λήψης, είναι πολύ εύκολο. Μπορώ να κάνω το όλο πράγμα σε περίπου μία ώρα». Ωστόσο, το έργο του προέρχεται από δια βίου προσωπικές εξερευνήσεις στη μνήμη, θνησιμότητα, χρονικότητα, στον σεξουαλικό προσανατολισμό και την πνευματικότητα. Οι φωτογραφίες του είναι βαθιά συναισθηματικές, είτε εξάγονται από έναν αυτοβιογραφικό πυρήνα για την πρώιμη παιδική ηλικία είτε αντλούνται από τις ψυχολογικές πραγματικότητες της σύγχρονης ζωής.

Οι σκηνές του Duane Michals μας οδηγούν σε ένα ταξίδι στην πραγματικότητά του, που «έχει εισέλθει σε μια σφαίρα πέρα από την παρατήρηση». Θέτει δύσκολες ερωτήσεις που μας αναγκάζουν να εξετάσουμε ιδέες πέρα από τον κόσμο των φαινομένων, πέρα από τον επιφανειακό κόσμο. Αμφισβητεί την καταπιεσμένη εσωτερική μας ζωή και την εξιδανικευμένη εικόνα του εαυτού μας, διαταράσσοντας τα όρια της προσωπικότητας, του εγώ και της ταυτότητας.

Duane Michals

Η πρόκληση για τον Duane Michals είναι τελικά η χρήση οπτικών εικόνων για τη μεταφορά αφηρημένων ιδεών: πώς να φωτογραφίσετε το εφήμερο, αυτό που είναι φανταστικό, άυλο, αόρατο ή υποσυνείδητο. Γράφει: «Οι φωτογράφοι αισθάνονται άνετα να φωτογραφίζουν αυτό που βλέπουν. Αλλά ποτέ δεν προσπαθούν να φωτογραφίσουν αυτό που δεν μπορούν να δουν».  Έτσι χλευάζει τη φωτογραφία του δρόμου λέγοντας: «Χωρίς εκείνους τους βράχους και τα δέντρα και εκείνους τους αστείους ανθρώπους που στέκονται στις γωνίες και τρώνε καρότα κάτω από αμερικανικές σημαίες, θα έχουμε καμιά καλύτερη φωτογραφία να τραβήξουμε; Είμαστε αυτό που νιώθουμε, όχι αυτό που βλέπουμε. Το καλύτερο μέρος του εαυτού μας δεν είναι αυτό που βλέπουμε».

Οι φωτογράφοι τείνουν να μην φωτογραφίζουν αυτό που δεν μπορούν να δουν, και αυτός είναι ο λόγος που πρέπει να προσπαθήσουμε να το δοκιμάσουμε. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε για πάντα φωτογραφίζοντας περισσότερα πρόσωπα, περισσότερα δωμάτια και περισσότερα μέρη. Η φωτογραφία πρέπει να υπερβαίνει την περιγραφή. Πρέπει να ξεπεράσει την περιγραφή για να να αποκαλύψει το θέμα, όχι όπως φαίνεται, αλλά όπως το αισθάνεται ο φωτογράφος.

Duane Michals

Ο Michals χλευάζει ακόμη και τους φωτογράφους για την οιονεί φετιχιστική ενασχόλησή τους με τον εξοπλισμό: «Μπορείτε να δείτε τον Joyce, τον Steinbeck και τον Hemingway να κάθονται και να συγκρίνουν τις γραφομηχανές τους;»

Οι φωτογραφίες έχουν υψηλή αντίθεση και τα θέματα πλαισιώνονται πολύ στενά, δίνοντας στις ακολουθίες σχεδόν κλειστοφοβική διάθεση, σαν να σου δίνει μια ζωή χειραγωγημένη με βία. Οι φωτογραφίες σπάνια αναπνέουν ελεύθερα και αισθάνεται κανείς να είναι παγιδευμένος στον χώρο τους.

Duane Michals- Andy Warhol (hands in front of face)

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, έχει τραβήξει πορτρέτα από σημαντικούς καλλιτέχνες όπως ο Andy Warhol, ο René Magritte και ο Marcel Duchamp, συχνά σηματοδοτώντας τις εκτυπώσεις του με ποιητικά γραπτά και παρατηρήσεις σχετικά με το θέμα του. Παράλληλα εκεί διερευνά τι είναι κρυμμένο, αόρατο ή έξω από το πλαίσιο, το οποίο αναφέρεται σε διάφορα πορτρέτα, όπως ο Andy Warhol (1958) με τα χέρια πάνω από το πρόσωπο και ο Magritte με το Hand Over Face Exposing One Eye (1965). Έτσι λέει: «Πιστεύω στη φαντασία. Αυτό που δεν μπορώ να δω είναι απείρως πιο σημαντικό από αυτό που μπορώ να δω». Στο The Illuminated Man (1968), η φιγούρα προβάλλει την καθαρή ενέργεια του οπτικού ασυνείδητου. «Με αυτόν τον άντρα ήθελα να κάνω μια φωτογραφία όπου θα μπορούσατε να δείτε το μυαλό να λειτουργεί».

Duane Michals

Ο Duane Michals έχει ενσωματώσει δηλ. το κείμενο ως βασικό συστατικό στα έργα του. Αντί να εξυπηρετεί μια διδακτική ή επεξηγηματική συνάρτηση, το χειρόγραφό του κείμενο (γράφει στο χέρι σε κάθε εκτύπωση) προσθέτει μια άλλη διάσταση στο νόημα των εικόνων και δίνει φωνή στους μοναδικούς συλλογισμούς, που είναι ποιητικοί, τραγικοί και άλλοτε ή και ταυτόχρονα χιουμοριστικοί.

Duane Michals – A Letter From My Father

Στο “A Letter from My Father” – εικόνα από το 1960, κείμενο από το 1975 – ένας πατέρας κοιτάζει τον νεαρό γιο του στο προφίλ. «Όσο μπορώ να θυμηθώ», γράφει ο Duane Michals, «ο πατέρας μου μου είπε ότι μια μέρα θα μου έγραφε ένα γράμμα». Πέρασαν χρόνια.  Ο πατέρας του πέθανε, χωρίς να αφήνει κανένα γράμμα. «Το γράμμα δεν έφτασε ποτέ και ποτέ δεν βρήκα πού έκρυβε την αγάπη του».

Όσο για τις διπλοεκθέσεις… Στο The Spirit Leaves the Body (1968) χρησιμοποιεί διπλή έκθεση για να δημιουργήσει εικόνες σαν φάντασμα. Εκμεταλλεύεται αυτό και άλλες τεχνικές, όπως περίπλοκες εικόνες και χρήση καθρεφτών, για να μεταφέρει αφηρημένες ιδέες ή συστήματα πεποιθήσεων ή για να επικοινωνήσει συναισθηματικές καταστάσεις. Άλλα έργα στα οποία χρησιμοποιεί διπλή έκθεση για να επιτύχει διαφορετικά αποτελέσματα είναι:  George Balanchine and Dancers (1960) και τον René Magritte στο Easel του (1965).

Duane Michals – Spirit Leaves the Body

Αψηφά τους περιορισμούς της οπτικής γλώσσας και της δομής ενσωματώνοντας τους χειρόγραφους σχολιασμούς. Ενώ η χρήση οριστικών τίτλων για έργα τέχνης είναι πανταχού παρούσα, η διασύνδεση των διαδοχικών εικόνων και ο συνδυασμός κειμένου και εικόνας είναι σαφώς και απολύτως: Duane Michals.

Οι φωτογράφοι συνήθως θέλουν να φωτογραφίσουν γεγονότα και πράγματα. Αλλά ενδιαφέρομαι για τη φύση του ίδιου του πράγματος. Μια φωτογραφία από κάποιον που κοιμάται δεν μου λέει τίποτα για την κατάσταση των ονείρων τους. Μια φωτογραφία ενός πτώματος δεν μου λέει τίποτα για τη φύση του θανάτου.

Duane Michals

Τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, το έργο του Duane Michals έχει εκτεθεί σχεδόν παντού. Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης φιλοξένησε την πρώτη ατομική έκθεση του Duane Michals (1970). Το 2008, ο Duane Michals γιόρτασε την 50ή επέτειό του ως φωτογράφος με αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Το έργο του Duane Michals συμπεριλαμβάνεται  σε πολλές μόνιμες συλλογές στις Η.Π.Α (μουσείο J. Paul Getty, Λος Άντζελες · το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, το Moderna Museet, Στοκχόλμη · το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Νέα Υόρκη · το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Κιότο · και το Μουσείο Τέχνης της Φιλαδέλφειας. Το αρχείο του Duane Michals στεγάζεται στο Carnegie Museum of Art, Πίτσμπουργκ.

Duane Michals

Οι μονογραφίες του έργου του Duane Michals περιλαμβάνουν το Homage to Cavafy (1978). Nature of Desire (1989); Duane Michals: Now Becoming Then (1990). Salute, Walt Whitman (1996); The Essential Duane Michals (1997); Ερωτήσεις χωρίς απαντήσεις (2001) The House I Once Called Home (2003) και Foto Follies / Πώς η φωτογραφία έχασε την παρθενιά της στο δρόμο προς την Τράπεζα (2006).

Ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη.

Συνήθως όταν οι ζωγράφοι χρησιμοποιούν φωτογραφίες, τις μεγαλώνουν και τις αντιγράφουν και απλά κάνουν μια μεγάλη βαρετή ζωγραφική μιας μεγάλης βαρετής φωτογραφίας.

Duane Michals

Duane Michals

 

(Όλες οι αναφορές σε αυτό το άρθρο προέρχονται από συνεντεύξεις εντύπων που πραγματοποιήθηκαν από το 1981 έως το 2019.)