Βαγγέλης Τάτσης: “Πάντα το νόημα μιας φωτογραφίας βρίσκεται έξω από το κάδρο της”

«Η φωτογραφία είναι μια διαρκής αναμέτρηση με τον θάνατο, και αυτό στα  ελληνικά γίνεται ακόμα πιο εμφανές με το ρήμα ‘απαθανατίζω’» λέει ο φωτογράφος Βαγγέλης Τάτσης. Εδώ, μιλάμε για την τέχνη, τις πόλεις, τους ανθρώπους, την ακινησία τους, την φθορά, τις κόκκινες γραμμές, την εξέγερση, την απάτη “και όχι απαραίτητα με αυτή  τη σειρά” για να θυμηθούμε την γκονταρική ρήση για τον επαναπροσδιορισμό των πάντων μέσα απο την τέχνη. Και μιλάμε κυρίως για την αλήθεια. Αυτή που αποζητούν όλοι, προκειμένου να αναμετρηθούν ξανά και ξανά με τη μοίρα τους…

Έχει γραφτεί ότι ο φωτογράφος δεν είναι ανάγκη να δείχνει την αλήθεια, αλλά πρέπει να λέει την αλήθεια.
Ο φωτογράφος δεν λέει την αλήθεια, δεν λέει όμως ούτε ψέματα. Και αναρωτιέμαι γιατί αυτό πρέπει να είναι το ζητούμενο μιας φωτογραφίας. Είναι τέτοιο το μέσο που γενικώς αδυνατεί να μιλήσει αυτόνομα για το οτιδήποτε, πόσο μάλλον για την «αντικειμενική» Αλήθεια. Ο φωτογράφος δημιουργεί δικές του κάθε φορά αλήθειες που παραμένουν πάντα ρευστές.

Vaggelis Tatsis – 04.02.2016 Peristeri city, Appianou 6 street.

Τι καταλαβαίνουμε από μια φωτογραφία; Το παρελθόν; Το παρόν σε σχέση με το παρελθόν;
Η κάθε φωτογραφία είναι μια στιγμή που πέρασε.

Vaggelis Tatsis - 12.02.2016 Ag. Anargiri city, Andreas 60 years old.

Vaggelis Tatsis – 12.02.2016 Ag. Anargiri city, Andreas 60 years old.

Μιλώντας για φωτογραφία ντοκουμέντο, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθούμε, αν ο φωτογράφος συμμετέχει στην πραγματικότητα που περιγράφει, ενθαρρύνοντας ίσως αυτό που συμβαίνει.
Η παρουσία του φωτογράφου επηρεάζει την κατάσταση που αποτυπώνεται σε μια εικόνα. Ο φωτογράφος συμμετέχει σε ό,τι συμβαίνει στην εικόνα, είτε αποτυπώνει μια σκηνή καθημερινότητας είτε ένα τοπίο στη φύση. Η εικόνα, άρα, δεν αναπαριστά καμιά αντικειμενική πραγματικότητα, εκφράζει απλώς μια ερμηνεία της, τη ματιά του φωτογράφου.

Vaggelis Tatsis - 21.07.2016 Ilion city, Marilena 21 years old

Vaggelis Tatsis – 21.07.2016 Ilion city, Marilena 21 years old

Σε μια τέτοια εποχή καταθλιπτική, πιστεύεις ότι η φωτογραφία ξανά και ξανά, τοπίων και κυρίως αστικών καταγράφει πιο καλά την διάσταση του χρόνου και το άγγιγμά του; Την ιστορία;
Η ιστορία σήμερα γράφεται στις μητροπόλεις. Ο χρόνος γράφει πιο έντονα τις επιστρώσεις του στο αστικό τοπίο: η φθορά, οι συγκρούσεις, η κρίση αφήνουν τα σημάδια τους διακριτά στην πόλη και στις σχέσεις που αναπτύσσονται σε αυτή.

Αναρωτιέμαι αν κάνεις φωτογραφίες για το «αστικό τοπίο» ή για τους ανθρώπους μέσα σε αυτό…
Δεν νομίζω ότι μπορούμε να διαχωρίσουμε την πόλη από τους ανθρώπους της. Ακόμα και όταν δεν βλέπουμε ανθρώπινες φιγούρες σε κάποιες εικόνες μου, το τοπίο υποδηλώνει την παρουσία τους.

Vaggelis Tatsis - 05.07.2016 Petroupoli city,Chalkokondili 28 street.

Vaggelis Tatsis – 05.07.2016 Petroupoli city,Chalkokondili 28 street.

Στις φωτογραφίες σου οι άνθρωποι ξεκάθαρα ποζάρουν σε στημένες πόζες σαν να δηλώνουν: «αυτή είναι μια φωτογραφία», παίρνοντας έτσι θέση στο γεγονός. Τα πρόσωπά τους είναι δύσκολο να αναγνωστούν. Το ίδιο και η άποψη των χώρων γύρω τους. Όμως τελικά το πρώτο που σκέφτεται ο θεατής, είναι πόσο ειλικρινείς και αντικειμενικές είναι αυτές οι εικόνες. Πρόκειται για μια επιλογή με συγκεκριμένη πρόθεση;
Οι εικόνες, όπως έχει αναφερθεί και παραπάνω, δεν είναι αντικειμενικές. Είναι ειλικρινείς, από τη σκοπιά ότι αποτυπώνουν το πώς βλέπω τα πράγματα. Αυτό που αποτυπώνεται είναι αυτό που βιώνω εγώ ως πραγματικότητα του κάθε ανθρώπου που φωτογραφίζω. Γι’ αυτόν τον λόγο επιλέγω να δουλεύω μακροχρόνια project, μέσα στην διάρκεια των οποίων γίνομαι κομμάτι της καθημερινότητάς τους, ώστε να φτάσει η στιγμή που δεν θα με αντιλαμβάνεται ο άλλος ως εξωτερικό παρατηρητή. Η στιγμή που πατάω το κουμπί είναι το μεταίχμιο ανάμεσα σε κάτι αυθόρμητο και σε κάτι που πάει να γίνει σκηνοθετημένο.

Vaggelis Tatsis - 26.06.2016 Ag. Triada area, Giannis 58 years old.

Vaggelis Tatsis – 26.06.2016 Ag. Triada area, Giannis 58 years old.

Ο άνθρωπος που ζει στις πόλεις και έχει αποκοπεί από την φύση, βιώνει μια νεύρωση, κάτι σαν θάνατο. Πώς νομίζεις πως μπορούμε στην πράξη να φωτογραφίσουμε τον θάνατο αυτόν στην καθημερινότητα και κυρίως στις σχέσεις;
Η φωτογραφία εγγενώς είναι μια διαρκής αναμέτρηση με τον θάνατο. Από την αρχή της, ήδη, η φωτογραφία, όπως μπορούμε να δούμε και στην post-mortem photography της βικτωριανής εποχής, αποτύπωνε τον ίδιο τον θάνατο. Στα ελληνικά γίνεται ακόμα πιο εμφανές αυτό με το ρήμα «απαθανατίζω». Είτε μιλάμε για τη φύση, είτε για την πόλη και τις σχέσεις της, ο θάνατος είναι ήδη παρών.

Vaggelis Tatsis - 04.08.2016 Ilion city, Panagiotis, 41 years old

Vaggelis Tatsis – 04.08.2016 Ilion city, Panagiotis, 41 years old

Νομίζω ότι η σκέψη μιας εξέγερσης πέρα από κόκκινες γραμμές είναι ολοφάνερη στα πρόσωπα που φωτογραφίζεις, παρά την ασάφεια που υπάρχει πάνω και γύρω τους, ή κυρίως εξ αιτίας της. Μπορεί με κάποιο τρόπο η φωτογραφία να υποδείξει τα όρια αυτά και την διαδικασία ανατροπής τους; Να πάρει μια ηθική στάση τελικά;
Ο κάθε φωτογράφος δηλώνει μια ηθική στάση με τη ματιά του. Για μένα η φωτογραφία είναι ένα μέσο με το οποίο μπορώ να καταγράψω τα όρια εκείνα, που μπορεί μια κοινωνία να ζήσει χωρίς ανατροπή. Και τα όρια αυτά τα έχουμε ξεπεράσει εδώ και καιρό. Οι άνθρωποι που φωτογραφίζω έχουν πληγεί περισσότερο από ό, τι ο μέσος όρος στην Ελλάδα από την οικονομική, πολιτική, ακόμα και περιβαλλοντική κρίση. Και αυτό που φωτογραφίζω είναι ακριβώς αυτή την αντίφαση. Τους ανθρώπους που θα έπρεπε να έχουν εξεγερθεί λόγω της θέσης τους και της καθημερινότητας που βιώνουν και, όμως, επιλέγουν την ακινησία μέσα στον γνώριμο γι’ αυτούς χώρο, τη στασιμότητα μέσα στο οικείο περιβάλλον που αποσυντίθεται.

Vaggelis Tatsis - 11.10.2015 Palatiani area, Haris, 32 years old.

Vaggelis Tatsis – 11.10.2015 Palatiani area, Haris, 32 years old.

Υπάρχει η ιδέα πως η φωτογραφία, κάνοντας τα πράγματα συνολικά ορατά, ίσως βοηθά  μια αλήθεια να εξαπλωθεί παντού.
Η φωτογραφία δεν κάνει τα πράγματα συνολικά ορατά, αντιθέτως αποκόπτει ένα κομμάτι του χώρου και του χρόνου, αυτό που επιλέγει ο φωτογράφος. Με αυτή την έννοια, η φωτογραφία δεν μπορεί να πει την αλήθεια, να την εξαπλώσει, γιατί δεν την «κουβαλάει». Όπως έχουμε διαπιστώσει, ακόμα και στη φωτογραφία ντοκουμέντου, το καθοριστικό σε κάθε εικόνα είναι η χρήση της μέσα σε ένα πλαίσιο παρατήρησης. Είναι το τι λεζάντα θα βάλεις, ας πούμε. Ή μέσα από τι διαύλους θα επικοινωνηθεί και για ποιο σκοπό. Η αλήθεια κατασκευάζεται κάθε στιγμή.

Vaggelis Tatsis - 10.02.2016 Ag. Anargiri city, Ag. Dimitriou street.

Vaggelis Tatsis – 10.02.2016 Ag. Anargiri city, Ag. Dimitriou street.

Το χρώμα στην φωτογραφία, βοηθά τόσο στους πιθανούς συμβολισμούς όσο και σε μια ρεαλιστική απεικόνιση;
Ναι, βέβαια, βοηθάει σε μια ρεαλιστική απεικόνιση και αυτό είναι μια απάτη. Για παράδειγμα, το πράσινο που μας δίνει ένα συγκεκριμένο φιλμ, ένα συγκεκριμένο χαρτί ή ένας αλγόριθμος σε μια συγκεκριμένη ψηφιακή κάμερα είναι κάτι ριζικά διαφορετικό από το πράσινο που έχουν τα φύλλα του δέντρου. Αυτή η ρεαλιστική εξαπάτηση δεν είναι εφικτή με το ασπρόμαυρο, γιατί ξέρουμε όλοι ότι ο κόσμος δεν είναι ασπρόμαυρος. Αναφορικά με τους πιθανούς συμβολισμούς, αυτοί βρίσκονται κάθε φορά στο μυαλό και τη ματιά του θεατή.

Vaggelis Tatsis - 10.02.2016 Ilion city, Asteri square.

Vaggelis Tatsis – 10.02.2016 Ilion city, Asteri square.

Πιστεύεις ότι μια φωτογραφία που σε αυτήν δεν συμβαίνει τίποτα συγκεκριμένο δεν μπορεί να υπάρχει εξ ορισμού; Μπορεί ίσως αυτό να είναι μια αφορμή για να ψάχνουμε πάντα το νόημα στην εικόνα, στο κάδρο της;
Πράγματι, σε μια φωτογραφία που δεν αναπαρίσταται κάποια συγκεκριμένη δράση, καλούμαστε να επικοινωνήσουμε μαζί της με έναν τρόπο που να πηγαίνει πέρα από το προφανές. Άλλωστε, πάντα το νόημα μιας φωτογραφίας βρίσκεται έξω από το κάδρο της. Και αυτές οι φωτογραφίες μάς βοηθούν να μπούμε στη διαδικασία να ανακαλύψουμε ή να εφεύρουμε μια ερμηνεία.

Vaggelis Tatsis - 08.02.2017 Nea Zoi area, Pelasgias 33 street.

Vaggelis Tatsis – 08.02.2017 Nea Zoi area, Pelasgias 33 street.

Η επιθυμία σου να περιγράψεις το ανθρώπινο και αστικό τοπίο της σύγχρονης κρίσης, σε οδήγησε στην συμμετοχή σου στη κολλεκτίβα Depression Era. Μίλησέ μας για αυτό και για την φωτογραφική ιστορία σου πριν από αυτό.
Το 2012 ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη σχολή Focus (Εργαστήριο Ελεύθερων Σπουδών Φωτογραφίας και Video). Την ίδια χρονιά έγινα μέλος του Depression Era με τη φωτογραφική μου δουλειά “Memories”. Το Depression Era συγκροτήθηκε το 2011 για να προτείνει μια καλλιτεχνική και πολιτική τοποθέτηση για την κρίση, απέναντι στον κυρίαρχο λόγο. Καθώς αυτά που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια δεν είναι μια ατομική υπόθεση, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο επιλέγουμε μια συλλογική παρέμβαση, μέσα από μία κολεκτίβα. Αυτό αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο προτιμάμε τις περισσότερες φορές να παρουσιάζουμε τα έργα μας: ένα μωσαϊκό εικόνων, βίντεο και λόγου, χωρίς ατομικές υπογραφές. Αυτό θα γίνει και τώρα, στην έκθεση που ξεκινάει τον Ιανουάριο στο Slought της Philadelphia στην Αμερική.
Παράλληλα με την ολοκλήρωση των σπουδών μου, ξεκίνησα να δουλεύω ως βοηθός φωτογράφου studioκαι μετά ως freelancerμε μακροχρόνιες συνεργασίες με περιοδικά και εφημερίδες.
Από το 2016 είμαι μέλος της οργανωτικής ομάδας του Μεσογειακού Φεστιβάλ Φωτογραφίας/Medphoto Festival, που ήδη έχει δύο διοργανώσεις στο ενεργητικό του (1ο Μεσογειακό Φεστιβάλ Φωτογραφίας 2016 & 2ο Μεσογειακό Φεστιβάλ Φωτογραφίας 2017-8), με αρμοδιότητες την επεξεργασία και επιμέλεια των τυπωμάτων, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των εκθέσεων και την επιμέλεια σχεδιασμού και εκτύπωσης των βιβλίων και των καταλόγων του φεστιβάλ.
Τον διαθέσιμο ελεύθερο χρόνο μου τον επενδύω στις προσωπικές φωτογραφικές δουλειές μου, σε μακροχρόνια προσωπικά projects, τμήμα των οποίων κατά καιρούς έχει παρουσιαστεί σε μια σειρά εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Vaggelis Tatsis - 11.02.16 Palatiani area, Helena, 33 years old.

Vaggelis Tatsis – 11.02.16 Palatiani area, Helena, 33 years old.

Κάτι τελευταίο. Γιατί πιστεύεις ότι οι άνθρωποι κρατούν τις φωτογραφίες τους;
Γιατί πιστεύουν ότι λένε την αλήθεια.

Σε ευχαριστώ.

Vaggelis Tatsis - 12.07.2017 Ilion city, Alekos 40 years old.

Vaggelis Tatsis – 12.07.2017 Ilion city, Alekos 40 years old.

https://www.facebook.com/vaggelis.tatsis.1
https://www.vaggelistatsis.com/
https://depressionera.gr/vaggelis-tatsis
https://www.phasesmag.com/vaggelis-tatsis/
https://www.instagram.com/vaggelis__tatsis/

 

Σχετικά άρθρα