Αλέξης Τσίτουρας – Η τέχνη είναι μια περιπλάνηση αυτογνωσίας
«Παρατηρητή, flaneur, φιλόσοφο, ονομάστε τον όπως επιθυμείτε». Μ’ αυτά τα λόγια μας συστήνει ο Μποντλέρ τον εικονογράφο που ενέπνευσε το δοκίμιό του «Ο ζωγράφος της μοντέρνας ζωής». Αλέξη, εσύ ως φωτογράφος, κατ’ αντιστοιχία, θα μας σύστηνες τον εαυτό σου ως πλάνητα – περιηγητή και συλλέκτη εικόνων;
Φωτογράφος, αρχιτέκτονας, ναι· αλλά κυρίως μου αρέσει να παρατηρώ τον κόσμο. Πολλές φορές μέσα από το “ματάκι” της φωτογραφικής μηχανής, άλλες πάλι μέσα από τις σελίδες βιβλίων, καθώς αγαπώ την λογοτεχνία. Μαθαίνω εξερευνώντας την καθημερινότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, τα συναισθήματα, τις μεγάλες ιδέες, τις μικρές στιγμές. Αυτή η εξερεύνηση της ζωής διαδραματίζεται στην περιήγηση του κόσμου αλλά κυρίως στον εντός κόσμο. Η τέχνη είναι μια περιπλάνηση αυτογνωσίας. Και αυτό ζητάω να μάθω ποιος είμαι· και πώς συνυπάρχω με τον κόσμο. Συνείδηση.
Αλέξης Τσίτουρας
Αν ο φωτογράφος είναι κυνηγός στιγμών, είναι το βλέμμα του που τις συλλαμβάνει, ή η ίδια η στιγμή διεκδικεί ν’ αποτυπωθεί;
Είναι αυτή η αγαπητική σχέση, η συγκινησιακή, όπου συντονίζονται ο εντός κόσμος του φωτογράφου με τα δρώμενα. Μία σύμπραξη και των δύο, ένας συντονισμός. Η κινητήρια δύναμη για να σηκώσει το χέρι και να κλείσει ακαριαία η κουρτίνα του κλείστρου. Για να κρατήσει ένα απόσπασμα του κόσμου, ένα απόσπασμα του χρόνου. Ο φωτογράφος σκαλίζει τον χρόνο. Τραβάει φωτογραφίες στο παρόν με σκοπό να τις βλέπει στο μέλλον και όταν στο μέλλον τις βλέπει παρατηρεί το παρελθόν. Χρόνο συλλέγει. Ένας χρυσοθήρας χρόνου.
Αλέξης Τσίτουρας
Πώς σκέφτεσαι και πώς βλέπεις τον κόσμο ως φωτογράφος;
Τον κόσμο τον αισθάνομαι μέσω της φωτογραφίας. Αισθάνομαι τον λυρισμό που σε τραβάει από το μανίκι ξαφνικά. Όπως έρχεται και η ποίηση. Εκεί βλέπω τον κόσμο, σε κάτι μικρές ρωγμές της καθημερινότητας. Στα μικρά “ανάμεσα” που λες “να ο Θεός που όλοι ψάχνουν”.
Αλέξης Τσίτουρας
Αλέξης Τσίτουρας
Πόσα χρόνια ασχολείσαι με τη φωτογραφία και πώς η τέχνη αυτή σε έχει εξελίξει – αλλάξει μέσα στην πορεία των χρόνων;
Με την τέχνη της φωτογραφίας ασχολούμαι περίπου τέσσερα χρόνια. Η φωτογραφία με κέρδισε όταν συνειδητοποίησα ότι όσο φωτογράφιζα βλέποντας τον κόσμο και κρατούσα τις εικόνες του άρχισα να βλέπω μέσα μου. Τι πυροδότησε να σηκώσω το χέρι μου και να βγάλω αυτές τις εικόνες; Τι θέλω να εκφράσω; Η διαισθητική ανάγκη έκφρασης και δημιουργίας που δεν ερμηνεύεται με την λογική ή αρθρώνεται με λόγια. Αργότερα, παρατηρείς τις φωτογραφίες σου, κι όταν η σκόνη της δημιουργικής έξαρσης κάθεται, έρχονται και τα λόγια και βλέπεις τις εικόνες σου ως αντανάκλαση του εαυτού σου μέσα στον κόσμο.
Αλέξης Τσίτουρας
Ποια βαθύτερη ανάγκη σε ώθησε να πατήσεις το πρώτο σου κλικ; Ποιο ήταν το πρώτο θέμα που φωτογράφισες και ποια αυτά που αγαπάς να φωτογραφίζεις σήμερα;
Πριν μερικά χρόνια και μετά από πιεστική περίοδο συνειδητοποίησα πόσο είχα κλειστεί στον εαυτό μου και αισθάνθηκα την ανάγκη να ξανασυνδεθώ με τον κόσμο. Θυμήθηκα τα φοιτητικά μου χρόνια που φωτογράφιζα στις εκδρομές, στις βόλτες και αποφάσισα να πάρω μια καινούρια μηχανή. Ξεκίνησα να φωτογραφίζω πάλι μα τότε άρχισα να βλέπω αυτά που συμβολίζουν οι εικόνες και όχι το ακριβές περιεχόμενό τους. Έτσι ο διάλογος εικόνας-λογοτεχνίας πέταξε βλαστό και μέσα στις εικόνες μου έψαχνα να βρω τον Αλεξέι Καραμάζοφ, την χαμένη αθωότητα, τον Ελύτη, τον βασιλιά Ληρ μες στη βροχή, τον καπετάνιο Αχαάβ που θαλασσοπνίγεται στα μαύρα νερά της αβεβαιότητας, κυνηγώντας τον προσδιορισμό της λέξης και του Λόγου· για να βρει ποιος είναι. Έτσι θυμάμαι τις πρώτες εκείνες βόλτες με τη μηχανή. Ένα κυνήγι να βρω στον κόσμο όλα αυτά που έχω μέσα μου και να αποδείξω ότι υπάρχουν και εκεί έξω. Φωτογραφίζω με το εσώτερο φίλτρο μου, με τα διαβάσματα που ζουν μέσα μου. Μου αρέσει να φωτογραφίζω κοντά στη φύση, με τους αγαπημένους μου ανθρώπους. Το νιώθω σαν απόδραση προς ένα οικιότερο περιβάλλον.
Αλέξης Τσίτουρας
Ποια η σχέση σου με την πραγματικότητα μέσα από το σκόπευτρο τη στιγμή του κλικ και ποια όταν η φωτογραφία περάσει στο στάδιο της εμφάνισης;
Τη στιγμή του κλικ μπορώ να την περιγράψω σαν την αίσθηση της ελαφράς αιώρησης. Εκεί που νιώθεις τον συντονισμό και ξέρεις ότι επίκειται μεταμόρφωση. Μεταμόρφωση του προφανή κόσμου σε έναν υποφαινόμενο κόσμο αισθήσεων και νοημάτων. Και ακούγεται το κλείστρο. Ο ήχος του dt. Της δημιουργίας ενός νέου χρονικού κόμβου, μιας εικόνας που μέσα στον δισδιάστατο χώρο της εγκυμονεί την μνήμη και τον εγγενή δικό της χρόνο. Αργότερα, η “εμφάνιση”, δηλαδή η επεξεργασία της εικόνας μέσω των χρωμάτων, των τόνων, της έντασης, υπακούει την ίδια εκείνη αίσθηση τη στιγμή της φωτογράφισης και την ενισχύει.
Αλέξης Τσίτουρας
Αλέξης Τσίτουρας
Τι γνώμη έχεις για τη συνομιλία του φωτογράφου με την τεχνητή νοημοσύνη;
Είναι το σημείο του καιρού μας. Έχει μπει ήδη στις τέχνες και πρέπει να αναρωτηθούμε με ποιον τρόπο θα την αξιοποιήσουμε. Ένας καλλιτέχνης εκφράζει τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο με ειλικρίνεια βιώματος και αποτύπωμα χρόνου. Όταν η παραγωγή εικόνας είναι τόσο εύκολη και γρήγορη πόσο βίωμα και πόσος χρόνος προλαβαίνει να αποτυπωθεί στην εικόνα για να διατηρήσει την ανθρώπινη ειλικρίνειά της;
Αλέξης Τσίτουρας
Θα μπορούσες να μοιραστείς μαζί μας μερικές βασικές αρχές που ακολουθείς για τη σύνθεση μιας φωτογραφίας;
Το ίδιο το θέμα περιγράφει τη σύνθεση. Βλέπω τη σύνθεση και τη φόρμα πριν σηκώσω τη μηχανή. Ακολουθώ σε γενικές γραμμές τους γνωστούς κλασικούς κανόνες και προτιμώ την απλότητα σύνθεσης. Συνήθως το να κάνεις το απλό είναι και πιο δύσκολο. Χρειάζεται πολύ αφαίρεση για να μείνει καθαρή η ποιητική της εικόνας.
Αλέξης Τσίτουρας
Είσαι αρχιτέκτονας-μηχανικός. Ποια η σχέση φωτογραφίας και αρχιτεκτονικής. Ποιο στοιχείο θα όριζες ως κοινό άξονά τους;
Ο κοινός τους άξονας είναι η ύλη του πραγματικού ως αφετηρία αφήγησης. Και μέσα από την τόση γειωμένη πραγματικότητα ανθίζει η καλλιτεχνική δημιουργία. Μέσω της σύνθεσης όμοιων ή ανόμοιων πραγμάτων, μέσω αρμονίας ή αντίθεσης, εναρμονισμένης αφήγησης ή ηλεκτρικών εκκενώσεων με σκοπό την δημιουργία ενός νέου κόσμου.
Αλέξης Τσίτουρας
Έχεις σκίσει ποτέ μια φωτογραφία σου; Για ποιον λόγο; Πώς ένιωσες;
Ανακούφιση. Και φωτογραφίες και ποιήματα. Είναι κάτι που μας μάθανε στην αρχιτεκτονική σχολή στα μαθήματα της σύνθεσης. Να μην δενόμαστε υπερβολικά με το έργο μας για να μπορούμε να έχουμε μια καθαρή ματιά απέναντί του. Θυμάμαι διορθώσεις καθηγητών με μεγάλα μολύβια και μουτζούρες πάνω στα τόσο επιμελημένα σχέδιά μας. Τους ευχαριστώ γι’ αυτό. Ξέρεις, κάθε τέλος είναι ένας μικρός θάνατος και ταυτόχρονα είναι χώρος για νέα ζωή, οπότε αν δεν αφήσεις πίσω σου αυτό που σε κρατά στάσιμο δεν θα προχωρήσεις ποτέ. Ο λόγος συνήθως είναι ο ίδιος. Τα πράγματα που σκίζεις, διαγράφεις, αφήνεις πίσω είναι η αντανάκλαση του εαυτού που δεν θες πια να είσαι. Και η μεταβολή είναι ζωή.
Αλέξης Τσίτουρας
Παρατηρώντας το έργο σου, διακρίνω ότι χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια και βγάζει προς τα έξω φωνή. Ποια κοινή λέξη, για όλες τις φωτογραφίες σου, πιστεύεις ότι ακούγεται πιο ηχηρά;
Η εξωστρέφεια αυτή είναι ο ήχος μιας πολύ εσωτερικής φωνής που βουβά κραυγάζει και διαμαρτύρεται για όσα έχει χάσει ο άνθρωπος. Δεν πιστεύω ότι εκφράζεται με μία λέξη αυτός ο ήχος αλλά κυρίως με μία αγωνία. Πατρική αγωνία πολλές φορές, για όσα θεωρούμε ανιδιοτελώς δικά μας και θα ζουν την επόμενη μέρα, ώστε να παραδώσουμε κάτι ελάχιστο στους επόμενους.
Αλέξης Τσίτουρας
Σ’ έναν κόσμο βιαστικό, κουρασμένο, έρμαιο της ασχήμιας και της κακοφωνίας, τι θα επιθυμούσες να δείξεις (ανα – δείξεις ) με το έργο σου;
Αυτές τις ποιότητες που ο άνθρωπος έχει ξεχάσει. Την τρυφερότητα σε χέρια που δεν βιάζονται. Την ποίηση που δεν ακούγεται πια μέσα στο διάφανο βάθος της.
Αλέξης Τσίτουρας
Αλέξης Τσίτουρας
