1 διά 2 – Φωτογραφική διαλεκτική: Αλέξανδρος Κατσής – Παναγιώτης Παππάς
Αυτός που γνωρίζει να γράφει, γνωρίζει προφανώς και να διαβάζει. Όποιος όμως τραβάει φωτογραφίες δεν γνωρίζει αναγκαστικά να τις ερμηνεύει
Vilem Flusser, Προς μια φιλοσοφία της φωτογραφίας
Στο photologio «μιλάμε για τη φωτογραφία» και ενδιαφερόμαστε για τον τρόπο ανάγνωσης των εικόνων καθώς και για τον παραγωγικό διάλογο.
Με το σκεπτικό αυτό έχουμε εγκαινιάσει τη νέα στήλη «1 διά 2 – Φωτογραφική διαλεκτική».
Σκοπός της στήλης είναι να δούμε μέσα από την ανάγνωση μας φωτογραφίας τις σκέψεις των προσκεκλημένων φωτογράφων, την άποψή τους για τη συγκεκριμένη φωτογραφία, τον τρόπο ανάγνωσής τους, τα συναισθήματα τους και γενικά ό,τι έχουν να πουν για τη συγκεκριμένη φωτογραφία, να διαπιστώσουμε τις τυχόν συγκλίσεις ή αποκλίσεις και να προάγουμε έτσι τον οπτικό εγγραμματισμό.
Μια φορά τον μήνα δύο φωτογράφοι, που συχνά έχουν και την ιδιότητα του δασκάλου φωτογραφίας ή του επιμελητή εκθέσεων, θα προχωρούν, παράλληλα και ανεξάρτητα, στην ανάγνωση μιας φωτογραφίας, που θα τους δίνεται.
Για σήμερα, φωτογραφία του Puddy Summerfield*, που δόθηκε προς “ανάγνωση” στους Αλέξανδρο Κατσή και Παναγιώτη Παππά.
Paddy Summerfield
_______
*Η φωτογραφία αυτή ανήκει στο project του με τίτλο: «Voyage Around My Mother». Με το project αυτό, που κράτησε σχεδόν 10 χρόνια ο Puddy Summerfield κατέγραφε τη μητέρα του, που έπασχε από ΑλτσχάΙμερ, καθώς η ζωή της έκλεινε. Η κάμερα αντιπαραβάλλει τους μικρούς χώρους της καθημερινής ζωής με τον απεριόριστο κύκλο αγάπης και φροντίδας από τον πατέρα του.
| Αλέξανδρος Κατσής | Παναγιώτης Παππάς |
| Αυτή η φωτογραφική δουλειά είναι από τις πιο ξεχωριστές του Paddy Summerfield. Ειδικά η συγκεκριμένη εικόνα έχει μια συγκινητική απλότητα, καθώς οι πιο σημαντικές της πληροφορίες βρίσκονται πέρα από το κάδρο. Η γυναίκα που απεικονίζεται είναι η μητέρα του φωτογράφου που έπασχε από την νόσο Αλτσχάιμερ. Σκέφτομαι ότι ένα τόσο καθημερινό και οικείο στιγμιότυπο αποκτά πρόσθετη σημασία αν το εντάξουμε στην ορατότητα της ανθρώπινης φθαρτότητας και την ανάγκη αποστιγματοποίησης της. Είναι το πρώτο πράγματα που μου έρχεται στο μυαλό, αναλογιζόμενος πως λείπουν από την δημόσια σφαίρα αυτού του είδους οι οπτικές, κι έτσι κυριαρχούν τα πρότυπα του νεανικού, υγιούς, άφθαρτου σώματος αποκλείοντας ένα τεράστιο φάσμα της ανθρώπινης εμπειρίας. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της φωτογραφίας που δεν προκύπτει από το περιεχόμενο της είναι ότι ο πατέρας του φωτογράφου ήταν ο φροντιστής της μητέρας. Με δεδομένη την θηλυκοποίηση της φροντίδας, εδώ έχουμε μια αντεστραμμένη ιστορία αφοσίωσης και στοργής που καθιστά την αμφισβήτηση των έμφυλων ρόλων στη φροντίδα ως ένα απαραίτητο βήμα για τη συλλογικοποίηση της και την αμφισβήτηση του νεοφιλελεύθερου δόγματος των «αντιπαραγωγικών» σωμάτων που εξωθούνται εκτός οικογένειας, εκτός κοινωνίας, στην σκληρότητα των ιδρυματικών δομών.
Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι πόσο μακριά από το κάδρο φτάνει το εννοιολογικό περιεχόμενο μιας φωτογραφίας και πόσο σημαντικό είναι να το αναζητούμε. Ίσως αυτό να είναι μια μέθοδος να αναγνωρίσουμε την “φωτογραφική ” αξία στις δικες μας καθημερινές ιστορίες, να έρθουν στο φως ως προσωπικές αλλά και συλλογικές αναπαραστάσεις, μακριά από το άγχος του κυνηγιού των εξωτικοποιημένων και διαμεσολαβημένων αφηγήσεων εντυπωσιασμού. Μάλλον, γι’ αυτό αγαπώ τη συγκεκριμένη δουλειά, επειδή καλλιεργεί έναν τόπο κοινού μοιράσματος. |
Η φωτογραφία του Paddy Summerfield δεν είναι μια απλή απεικόνιση της ασθένειας, αλλά μια σπουδή πάνω στην ευγένεια της φθοράς. Στο συγκεκριμένο καρέ, η μητέρα του φωτογράφου κρύβει το πρόσωπό της, μια κίνηση που σημειολογικά λειτουργεί διπλά: είναι η αυθόρμητη άμυνα ενός ανθρώπου που χάνει την επαφή με το περιβάλλον, αλλά και μια τελευταία πράξη ιδιωτικότητας.
Εκεί που η σύγχρονη φωτογραφία συχνά επιδιώκει να τα αποκαλύψει όλα, ο Summerfield επιλέγει να περιφρουρήσει το πρόσωπο. Το φως του κήπου, έντονο και σχεδόν μεταφυσικό, μοιάζει να “εισβάλλει” στη σκηνή, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στα λευκά μαλλιά και το κενό. Αυτή η υπερέκθεση λειτουργεί ως μια οπτική μεταφορά για την ίδια την άνοια: οι αναμνήσεις δεν σβήνουν απλώς, αλλά “καίγονται” από ένα φως που δεν μπορεί πια να ερμηνευτεί. Ως παρατηρητής, διακρίνω εδώ τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην τεκμηρίωση και την αγάπη. Ο φακός δεν στέκεται απέναντι ως ψυχρός καταγραφέας, αλλά ως ένας σιωπηλός σύντροφος που αποδέχεται το αναπόφευκτο. Η εικόνα αυτή μας υπενθυμίζει ότι η φωτογραφία, στην πιο ειλικρινή της μορφή, δεν αιχμαλωτίζει τη ζωή, αλλά αποτίει φόρο τιμής στη στιγμή που η ζωή αρχίζει να υποχωρεί. |
Αλέξανδρος Κατσής
Ο Αλέξανδρος Κατσής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979 και ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία στη φωτογραφία το 2007.
Το έργο του έχει δημοσιευτεί σε πλήθος σημαντικών ελληνικών και διεθνών μέσων, όπως VICE, Politico, The Independent, Associated Press, Agence France-Presse (AFP), The Telegraph, South as a State of Mind, Lens Culture, Vimagazino, Lifo και το περιοδικό «Κ» καθώς και σε εκθέσεις φωτογραφίας όπως το Athens photo festival, Photo biennale Thessaloniki , Centre Eaton De Montreal, Brussels European Parliament (International Amnesty Exhibition) , Athens and Epidaurus Festival, Adelaide Festival.
Εστιάζει το ενδιαφέρον του σε κοινωνικά ζητήματα, χρησιμοποιώντας τη δημιουργία ως εργαλείο ορατότητας, με στόχο να φέρει τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους στο προσκήνιο. Στην καλλιτεχνική του πρακτική αναζητά τις ρωγμές μέσα στις ιεραρχίες, γεγονός που τον οδήγησε από νωρίς να προτιμήσει τη συλλογική δημιουργία έναντι των ατομικών έργων.
Ταυτόχρονα, συμπληρώνει μία δεκαετία διδασκαλίας της φωτογραφίας. Κεντρικός άξονας αυτής της διαδρομής υπήρξε η ίδρυση της φωτογραφικής ομάδας Άλως , η οποία λειτουργεί ως ένα πειραματικό εργαστήριο συλλογικής δημιουργίας. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, η γνώση δεν μεταδίδεται αλλά συν-δημιουργείται: οι συμμετέχοντες αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία της αφήγησης, μετατρέποντας τη φωτογραφία από μέσο ατομικής έκφρασης σε εργαλείο συλλογικής δημιουργίας και κοινής διερεύνησης.
Προσωπικό site: www.alexandroskatsis.com
Σελίδα στο facebook: https://www.facebook.com/share/1EHUZf31zp/
Η σελίδα της φωτογραφικής ομάδας μας, άλως: https://www.facebook.com/share/1Cn9tWDzqd/
Παναγιώτης Παππάς
Ο Παναγιώτης Παππάς γεννήθηκε το 1989 στα Ιωάννινα. Αποφοίτησε από το τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις φωτογραφικές εγκαταστάσεις από το Τμήμα Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Φωτογραφίας Photometria ενώ εργάζεται ως εκπαιδευτικός από το 2014, διδάσκοντας φωτογραφία και καλές τέχνες. Είναι εισηγητής φωτογραφικών σεμιναρίων και ομιλιών ενώ το έργο του έχει αποτελέσει μέρος πολλών ομαδικών εκθέσεων σε Ελλάδα και εξωτερικό.
