19 Αυγούστου – Παγκόσμια ημέρα φωτογραφίας | Κοσμάς Παυλίδης: Πέρα από τη νοσταλγία του αναλογικού
Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η ψηφιακή εικόνα κυριαρχεί. Κάθε μέρα δημιουργούνται και διακινούνται δισεκατομμύρια φωτογραφίες. Ποτέ άλλοτε η φωτογραφία δεν ήταν τόσο παρούσα στην καθημερινότητά μας. Κι όμως, μέσα σε αυτή την πρωτοφανή αφθονία εικόνων, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι στρέφονται στο φιλμ και στις Polaroid. Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο ως μια ακόμη τάση της εποχής.
Η φωτογραφία, άλλωστε, είναι μία. Είτε χρησιμοποιούμε μια ψηφιακή μηχανή είτε ένα αναλογικό φιλμ, μιλάμε για το ίδιο μέσο έκφρασης. Η ιστορία της φωτογραφίας είναι κοινή, οι βασικές αρχές της σύνθεσης παραμένουν ίδιες, το φως λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο, η τεχνική εξακολουθεί να στηρίζεται στις ίδιες θεμελιώδεις αρχές και η αισθητική δεν υπακούει στο μέσο αλλά στο βλέμμα του φωτογράφου.
Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουμε τη φωτογραφία και, τελικά, η σχέση που αναπτύσσουμε με την ίδια τη φωτογραφική πράξη.
Κοσμάς Παυλίδης
Σήμερα παράγονται και διακινούνται καθημερινά δισεκατομμύρια εικόνες. Ποτέ άλλοτε η φωτογραφία δεν ήταν τόσο δημοφιλής.
Και ίσως ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο εύκολο να απαξιωθεί. Οι περισσότερες εικόνες εμφανίζονται για λίγα δευτερόλεπτα σε μια οθόνη και χάνονται μέσα σε μια ατελείωτη ροή περιεχομένου.
Υπάρχουν, αλλά σπάνια μένουν. Αποθηκεύονται σε σκληρούς δίσκους ή σε χώρους αποθήκευσης σε κάποιο σύννεφο όπου σπάνια επιστρέφουμε για να τις ξαναδούμε.
Ίσως λοιπόν η επιστροφή στο φιλμ να μην είναι μια επιστροφή στο παρελθόν, αλλά μια αναζήτηση ενός διαφορετικού ρυθμού.
Το φιλμ σε αναγκάζει να επιβραδύνεις. Δεν φωτογραφίζεις ασταμάτητα. Σκέφτεσαι λίγο περισσότερο πριν πατήσεις το κουμπί.
Κάθε φωτογραφία έχει αξία, όχι γιατί το φιλμ είναι ακριβό, αλλά γιατί δεν είναι ανεξάντλητο. Αυτή η μικρή αλλαγή αρκεί για να μεταμορφώσει τη διαδικασία.
Το ίδιο συμβαίνει και με την εκτύπωση. Οι νεότερες γενιές έχουν μεγαλώσει μέσα σε έναν κόσμο άυλων εικόνων. Το φιλμ, αλλά ακόμη και η αναβίωση της Polaroid, επαναφέρουν την ιδέα του αντικειμένου. Μια φωτογραφία που μπορείς να κρατήσεις στα χέρια σου, να χαρίσεις, να κρεμάσεις στον τοίχο ή να ανακαλύψεις χρόνια αργότερα μέσα σε ένα συρτάρι. Αυτή η υλικότητα αλλάζει τη συναισθηματική μας σχέση με την εικόνα.
Κοσμάς Παυλίδης
Βλέπω επίσης ότι πολλοί νέοι άνθρωποι δεν επιστρέφουν μόνο στο φιλμ. Επιστρέφουν στη διαδικασία. Στην αναμονή μέχρι να εμφανιστεί το αποτέλεσμα, στην αβεβαιότητα, ακόμη και στην πιθανότητα του λάθους.
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία υπόσχεται διαρκώς την τελειότητα και την αμεσότητα, η αποδοχή της ατέλειας μοιάζει σχεδόν απελευθερωτική.
Ωστόσο δεν πιστεύω ότι το φιλμ επέστρεψε για να πάρει τη θέση της ψηφιακής τεχνολογίας.
Ούτε ότι πρέπει να το κάνει.
Η νέα τεχνολογία μας έχει προσφέρει απίστευτες δυνατότητες και έχει εκδημοκρατίσει τη φωτογραφία όσο ποτέ άλλοτε. Δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζουμε τα δύο μέσα ως αντίπαλα στρατόπεδα.
Εκείνο που διαμορφώνει μια φωτογραφία είναι το βλέμμα, η πρόθεση και ο χρόνος που αφιερώνουμε για να δούμε τον κόσμο.
Αν το φιλμ βοηθά κάποιους ανθρώπους να επιβραδύνουν, να οργανώσουν καλύτερα τη σκέψη τους και να δώσουν μεγαλύτερη αξία σε κάθε εικόνα που δημιουργούν, τότε ίσως αυτή η επιστροφή να μην είναι τελικά μια πράξη νοσταλγίας.
Ίσως να είναι μια συνειδητή επιλογή απέναντι στην υπερβολή της εποχής μας.
Κοσμάς Παυλίδης*
*Info:
Ο Κοσμάς Παυλίδης γεννήθηκε το 1978 και ζει στη Θεσσαλονίκη. Η επαγγελματική του δραστηριότητα μοιράζεται ανάμεσα στη διδασκαλία της δημιουργικής φωτογραφίας, ως συνιδρυτής και ακαδημαϊκός διευθυντής της Σχολής Σύγχρονης Φωτογραφίας Στερέωσης, και στην ανάπτυξη του προσωπικού του φωτογραφικού έργου.
Έχει επιμεληθεί πολυάριθμες ομαδικές και ατομικές εκθέσεις, προβολές και εκδόσεις, με στόχο την ανάδειξη νέων δημιουργών που εργάζονται με το φωτογραφικό μέσο. Παράλληλα, το έργο του έχει παρουσιαστεί σε ομαδικές εκθέσεις, διεθνή φεστιβάλ και καταξιωμένα μέσα του χώρου της φωτογραφίας. Μεταξύ άλλων, έχει συμμετάσχει στις εκθέσεις Green Moving Project in South America: Bogotá – Land of Fire (Museo de Bogotá, Κολομβία, 2014), Imagined Homes (6η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης
Θεσσαλονίκης, 2017), Still Searching (Athens Photo Festival, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα, 2018), Landscape Stories (MOMus – Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, 2022) και Chaos Calm (Bangkok Art Biennale, Μπανγκόκ, Ταϊλάνδη, 2022).
Δείτε επ’ισης και ακούστε τον στα podcasts της Σχολής Stereosis
