19 Αυγούστου 2025 – Παγκόσμια ημέρα φωτογραφίας | Τεχνητή νοημοσύνη: το νέο ήθος (και η ηθική) στη φωτογραφία

19 Αυγούστου 2025 – Παγκόσμια ημέρα φωτογραφίας | Τεχνητή νοημοσύνη: το νέο ήθος (και η ηθική) στη φωτογραφία

Γράφει ο  Τάσος Σχίζας

Η τεχνητή νοημοσύνη μας έδωσε νέες δυνατότητες, αλλά δεν επηρέασε το ήθος και την ηθική στη φωτογραφία.

Το κλασικό θέμα της παραποίησης της πραγματικότητας δεν είναι κάτι νέο. Αλλάζει μόνο ο τρόπος, η ταχύτητα και η ευκολία. Από τη γέννηση της φωτογραφίας μπήκαν οι προβληματισμοί σχετικά με την αυθεντικότητα της εικόνας. Οι τεχνικές λήψης [1], η επεξεργασία στον σκοτεινό θάλαμο και η ψηφιακή επεξεργασία μας έδωσαν τη δυνατότητα να υπερβούμε την καταγραφή και το υπαρκτό.

Τα ηθικά διλλήματα παραμένουν τα ίδια. Η ηθική είναι θέμα εποχής, εθνότητας και ανθρώπου.  Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ο τρόπος που εφαρμόζεται και η πρόθεση του χρήστη.

Αν το ζητούμενο είναι η εξαπάτηση, αυτό μπορεί να γίνει με τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και με άλλους πιο παραδοσιακούς τρόπους. Έχουμε αρκετά παραδείγματα του παρελθόντος με τέτοιες εξαπατήσεις, που αφορούν παραποιημένες εικόνες φωτορεπορτάζ [2]. Αλλά και πολλές άλλες εφαρμογές παραποίησης της πραγματικότητας, που δεν στοχεύουν στην εξαπάτηση, όπως η δημιουργία εικόνων καλλιτεχνικής έκφρασης [3].
________
[1] Η φωτογραφία του Alvin Langdon Coburn “Marius de Zayas” (1914) που έγινε με πολλαπλή έκθεση κατά τη λήψη.

Alvin Langdon Coburn

[2α] Η πρωτότυπη φωτογραφία του Yevgeny Khaldei με την ύψωση της σοβιετικής σημαίας στο Reichstag στο Βερολίνο (1945), με τον στρατιώτη που φορούσε δύο ρολόγια, απόδειξη των λεηλασιών που έγιναν.
[2β] Λεπτομέρειες από την πρωτότυπη και την επεξεργασμένη εικόνα.

Yevgeny Khaldei

Yevgeny Khaldei

[3] Η φωτογραφία του Henry Peach Robinson “The Lady of Shalott” (1861), που έγινε με σύνθεση πέντε λήψεων.

Henry Peach Robinson

Τάσος Σχίζας
Φωτογράφος, Δάσκαλος φωτογραφίας