Η Λέσχη Δημιουργικής Φωτογραφίας Ιωαννίνων Φωτόραση» μας προσκαλεί να δούμε την έκθεση των μελών της με τίτλο “Οπτικές Ψευδαισθήσεις”. Η έκθεση άνοιξε τις πύλες της στο κοινό την 21η  Ιανουαρίου 2026 και ώρα 19.00, προσκαλώντας τους επισκέπτες σε ένα εικαστικό ταξίδι όπου τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται.

Η έκθεση φωτογραφίας που προκαλεί την αντίληψη και το βλέμμα.

Σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από την εικόνα, η έκθεση “Οπτικές Ψευδαισθήσεις” έρχεται να αμφισβητήσει τη βεβαιότητα της όρασης. Μέσα από τον φακό των μελών της «Φωτόρασης»,  η πραγματικότητα διαστρεβλώνεται, ανασυντίθεται και παρουσιάζεται υπό νέο πρίσμα.
Χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως η βεβιασμένη προοπτική (forced perspective), το παιχνίδι με τις σκιές, τις αντανακλάσεις και τις γεωμετρικές φόρμες, τα έργα της έκθεσης δημιουργούν έναν διάλογο ανάμεσα στο υπαρκτό και το φανταστικό. Ο θεατής καλείται να πλησιάσει, να παρατηρήσει και να ανακαλύψει το “κρυμμένο” νόημα πίσω από την πρώτη εντύπωση.

“…το θέμα «Οπτικές Ψευδαισθήσεις» είναι μια ευκαιρία για να αποδείξουμε ότι ο κόσμος ολόκληρος, είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια οπτική ψευδαίσθηση, οπτική αυταπάτη, ότι τίποτε από ό,τι βλέπουμε δεν είναι πραγματικό.'” — Παναγιώτης Παπαδημητρόπουλος.

Η συλλογή περιλαμβάνει 56 έργα που κυμαίνονται από ασπρόμαυρη φωτογραφία, φωτογραφία δρόμου, αφηρημένη τέχνη, αρχιτεκτονική φωτογραφία μέχρι και νεκρή φύση. Κάθε εικόνα λειτουργεί ως ένα visuel puzzle, προκαλώντας τον εγκέφαλο να αποκωδικοποιήσει την πληροφορία.

Λέσχη Δημιουργικής Φωτογραφίας Ιωαννίνων «Φωτόραση» – Οπτικές Ψευδαισθήσεις

Info
Τίτλος Έκθεσης : «Οπτικές Ψευδαισθήσεις»
Χώρος: Εκθεσιακός Χώρος Ζωσιμαίας Ακαδημίας
Διάρκεια Έκθεσης: 21 Ιανουαρίου – 1 Φεβρουαρίου 2026

Η Λέσχη Δημιουργικής Φωτογραφίας «Φωτόραση» αποτελεί την πρωτοβουλία μιας ομάδας ανθρώπων που ενδιαφέρονται για τη φωτογραφία και ασχολούνται με τα φωτογραφικά δρώμενα της πόλης των Ιωαννίνων, της ευρύτερης περιοχής και τις διεθνείς τάσεις της.
Σκοπός της είναι η διάδοση της καλλιτεχνικής φωτογραφίας και της τεχνικής της, η ανάδειξη των εκφραστικών μέσων, της μαγείας της φωτογραφίας και της φωτογράφισης, η πραγματοποίηση διαλέξεων, σεμιναρίων, προβολών, εκθέσεων, εξορμήσεων και εκδρομών στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, η προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης των Ιωαννίνων, η επικοινωνία και συνεργασία με άλλες φωτογραφικές λέσχες και αντίστοιχες ομάδες.
Η Φωτόραση έχει συνεργαστεί με πολλούς φορείς όπως το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων, τη Βιβλιοθήκη του Δήμου Κόνιτσας, την Ορνιθολογική Εταιρεία, το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Photometria, το μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό (ΑΜΚΕ)  KALLIERGON syn, το Skywalker, την μη κερδοσκοπική ΑΒΓΟ ΑΜΚΕ, τον Δήμο Ηγουμενίτσας, το Ίδρυμα Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή, το ΚΔΑΠ Μέριμνα,  και πολλούς άλλους.
Παράλληλα, δίνεται η ευκαιρία στα μέλη της Λέσχης να παρουσιάσουν το έργο τους, να σχολιάσουν και να σχολιαστούν, να εκφράσουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο γύρω τους, μέσω μιας αμφίδρομης ανταλλαγής ιδεών και εμπειριών μέσω της φωτογραφικής τέχνης.
Η Λέσχη φιλοξενείται στον πρώτο όροφο του Κέντρου Δημιουργικής  Απασχόλησης Παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες “Η Μέριμνα” στο Παλαιό Χατζηκώστα (Λεωφ. Γεωρ. Παπανδρέου 2, Ιωάννινα 454 44).

Παράλληλες διαδρομές: Παρουσίαση των βιβλίων του Αλέξη Βασιλικού και του Georges Salameh OCEANIC & ASNAM, σε μια συζήτηση με τον Alexander Strecker
Δύο βιβλία, δύο διαδρομές, ένα κοινό πέρασμα.
Δύο καλλιτεχνικές πρακτικές που κινούνται σε γειτονικά αλλά διακριτά πεδία συναντώνται μέσα από τη μορφή του βιβλίου.
Η αφήγηση άλλοτε συγκροτείται και άλλοτε διαλύεται, αφήνοντας χώρο στη δομή, τον ρυθμό και τη σιωπή. Από το αφηγηματικό στο μη αφηγηματικό και ανάποδα.

Το Oceanic είναι ένα φωτογραφικό βιβλίο που περιστρέφεται γύρω από το ωκεάνιο αίσθημα. Σε μια επιστολή του το 1927 προς τον Sigmund Freud, ο Romain Rolland επινόησε τον όρο “ωκεάνιο αίσθημα» για να περιγράψει την αίσθηση του να είναι κανείς ένα με το σύμπαν.
Σύμφωνα με τον Rolland, αυτό το αίσθημα αποτελεί την πηγή όλης της θρησκευτικής ενέργειας που διαπερνά τα διάφορα θρησκευτικά συστήματα, και μπορεί κανείς να αποκαλεί τον εαυτό του θρησκευόμενο μόνο με βάση αυτό το ωκεάνιο αίσθημα, ακόμη κι αν αποκηρύσσει κάθε πίστη και κάθε ψευδαίσθηση

Στοιχεία βιβλίου:
120 σελίδες
εκτύπωση όφσετ / 24 × 16,8 εκ.
Σκληρόδετο
Περιορισμένη έκδοση 350 αριθμημένων αντιτύπων
Αναπτύχθηκε και εκδόθηκε σε συνεργασία με το Zoetrope Αθήνα, Ελλάδα 2025.

Bio: Ο Αλέξης Βασιλικός είναι εικαστικός καλλιτέχνης με έδρα μεταξύ Αθήνας και Λέρου, που εργάζεται κυρίως με τη φωτογραφία. Η πρακτική του προσεγγίζει την τέχνη ως διαλογιστική πρακτική που δημιουργεί συνθήκες παρουσίας, βραδύτητας και ενσυνείδητης θέασης. Από το 2012 συν-επιμελείται το Phases Magazine, μια διαδικτυακή πλατφόρμα αφιερωμένη στη σύγχρονη καλλιτεχνική φωτογραφία. Εκπροσωπείται από την γκαλερι Can Androulidaki

Στο βιβλίο ASNAM, η σταδιακή επιτάχυνση της μνημειοποίησης της πίστης στον λιβανέζικο δημόσιο χώρο αποτελεί κεντρικό θέμα. Το βιβλίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η αναπαράσταση της πίστης και οι επιπτώσεις της στη δημόσια σφαίρα συνδέεται με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Είναι, ακόμα, ένας στοχασμός πάνω στο ιερό και το βέβηλο, στη ρήξη μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου, πολίτη και ξένου και στην επανοικειοποίηση των αγαλμάτων από πολιτικά και θρησκευτικά συμφέροντα.

Στοιχεία βιβλίου:
212 σελίδες
εκτύπωση όφσετ / 14 x 19 εκ.
σκληρό εξώφυλλο με υφασμάτινη επένδυση / επιγραφές σε χάλκινο χρώμα
γαλλικά, αγγλικά & αραβικά
περιορισμένη έκδοση 350 αντιτύπων, υπογεγραμμένη & αριθμημένη
εκδόθηκε από το MeMSéA Αθήνα, Ελλάδα 2025

Bio: Γεννημένος στη Βηρυτό, ο Georges Salameh είναι εικαστικός καλλιτέχνης και κινηματογραφιστής. Έχει ζήσει στο Μπέιτ Μέρι, τη Λάρνακα, την Αθήνα, το Παρίσι, το Κάιρο και το Παλέρμο. Από το 1998, δημιουργεί, βίντεο και φωτογραφικές εγκαταστάσεις, φωτογραφικά βιβλία, σκηνοθετεί ντοκιμαντέρ, πειραματικές ταινίες, ταινίες κινουμένων σχεδίων και ταινίες τέχνης και δοκιμίου. Είναι συνιδρυτής της πλατφόρμα οπτικοακουστικής παραγωγής και έκδοσης MeMSéA.

Bio: Ο Alexander Strecker (ΗΠΑ/Ελλάδα) είναι επιμελητής, συγγραφέας, και Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Duke στην Τέχνη, την Ιστορία της Τέχνης και τις Οπτικές Σπουδές. Έχει επιμεληθεί εκθέσεις φωτογραφίας διεθνώς, σε ιδρύματα όπως το Les Rencontres d’Arles και The Photographers’ Gallery στο Λονδίνο. Επιστημονικά άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στο Journal of Greek Media & Culture και στο A Peer-Reviewed Journal About. Έχει συνεργαστεί με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς τέχνης στην Ευρώπη, όπως Barbican Centre, Somerset House, ARTWORKS, Athens Photo Festival, Zoetrope, VOID, MISC, Paris Photo, Art Basel, Yo-Yo Ma’s Bach Project καθώς και με την κολεκτίβα Depression Era.

English below

Ένα street φωτογραφικό Σαββατοκύριακο αυτοΕξερεύνησης & σύνδεσης με τη διαφορετικότητά μας.

Υπάρχουν δρόμοι που, όταν τους περπατάς με ανοιχτή καρδιά, γίνονται καθρέφτες. Υπάρχουν εικόνες που σε φέρνουν πιο κοντά στο μέσα.
Πρό(σ)κληαη από τη Μάρω Κουρή σε ένα ξεχωριστό street φωτογραφικό Σαββατοκύριακο – μία εμπειρία σύνδεσης με τον εαυτό, τους άλλους και το Άγνωστο.

Ευγενία Σφύρη

Βίωμα:
ΣΑΒΒΑΤΟ 25/4, 18:00: Φωτογράφιση στο Τζαμί
ή /και
ΚΥΡΙΑΚΗ 26/4, 08:00: Στους Αιθίοπες, με τους ιερούς γυναικείους λαρυγγισμούς και τα αφρικανικά μπόνγκος.
ή /και
ΚΥΡΙΑΚΗ 26/4, 11:00: Στη Νέα Ορλεάνη της Αθήνας με τα αφρικανικά γκόσπελ.

Ένα φωτογραφικό προσκύνημα σε ιερούς τόπους διαφορετικών θρησκειών της Αθήνας. Με σεβασμό και σιωπηλή παρουσία, παρατηρούμε, αισθανόμαστε, φωτογραφίζουμε. Είναι μια εμπειρία εμπιστοσύνης και εκφραστικής παράδοσης σε κλικ.

ΚΑΘΕ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ  την
Δευτέρα 27/4| 19:00–22:00, διαδικτυακό  Masterclass ενσωμάτωσης & δημιουργίας πορτφόλιο ψυχής.

Λυδία Καρουβάνη

Μέσα από εργαλεία φωτογραφικής αφήγησης & 4D Dream Coaching φροντίζουμε τα θέματα:

• Ανάγνωση και ερμηνεία των εικόνων μας μέσω μοιρασμάτων
• Πώς επιλέγουμε και επεξεργαζόμαστε αυθεντικά τις εικόνες μας, με χώρο, χρόνο, σεβασμό;
• Δημιουργία προσωπικής σειράς φωτογραφιών με ψυχικό αποτύπωμα
• Μοίρασμα, σύνδεση, αποδοχή.

Edit, συνοχή εικόνων /sequence, οπτική αφήγηση /story telling
Bεβαιώσεις συμμετοχής

Αλλα εργαστήρια μέσα στο ίδιο Σαβ/κο:
Φωτογραφικό Χάραμα στην Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου» | Σάββατο 25/4, 01:00 μ.μ
Μια μοναδική εμπειρία στην μεγαλύτερη ψαραγορά της χώρας, με πολλά, διαφορετικά ανεπανάληπτα κινηματογραφικά σκηνικά και πορτρέτα μιας άλλης εποχής.
Περισσότερα :
https://www.photologio.gr/photoseminars/street-fotofrafiko-xarama-aftoexerevnisis-stin-ixthioskal-keratsiniou-me-tin-maro-kouri/

Ρούλα Σχίζα

Ενεργειακή συμμετοχή
55€ έκαστο, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ

Προσφορές:
– 20% για συμμετοχή και στα 4 εργαστήρια
– 20% για ομάδες άνω των τριών

Κλήρωση: ένα άτομο κερδίζει μια ατομική συνεδρία 4D Dream Coaching https://dreamersway.gr/4d-dream-coaching-ti-einai/

[Πολλά ευχαριστώ στο Athens Photo World!
Με μουσική υπόκρουση τους ψαλμούς από τους Τόπους Προσευχής, στο φετινό Athens Photo World, στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων – Technopolis City of Athens, οι Μικρές Πατρίδες στο 09:10′ :
https://www.youtube.com/watch?v=-_prBcRAqRA ]

Tέλος, το Φωτογραφικό μας εργαστήριο στην ΑΡΜΕΝΙΑ με την αργία του Αγίου Πνεύματος, έχει δημιουργηθεί & σχεδιαστεί με την φίξερ μας, ώστε να περιπλανηθούμε σε εύφορα για δημιουργική και εμπνευστική φωτογράφιση πεδία.
28.5 – 3.6 2026  – ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΘΕΣΕΙΣ – Πληροφορίες:
https://www.photologio.gr/photoseminars/armenia-fotografiko-ergastiri-me-ti-maro-kouri/?utm_source=chatgpt.com

Μάντυ Δράκου

Street Photography Weekend: Self-Exploration through Diversity Led by Maro Kouri
Renowned photojournalist Maro Kouri invites you to a transformative street photography experience in Athens. Explore the city’s “Places of Prayers” through a journey of connection, respect, and visual storytelling.

Νικόλας Καναβίτσας

THE EXPERIENCE
Saturday 25/4, 01:00 AM: Midnight Photo-Clubbing @ Keratsini Fish Market.
https://www.photologio.gr/photoseminars/street-fotofrafiko-xarama-aftoexerevnisis-stin-ixthioskal-keratsiniou-me-tin-maro-kouri/
Saturday 25/4, 18:00: The Mosque.
Sunday 26/4, 08:00: Ethiopian Church with Sacred chants & percussion.
Sunday 26/4, 11:00: African Gospel @ Athens’ New Orleans.

THE MASTERCLASS (Online) Monday 27/4, 19:00–22:00: Integration session & Soul Portfolio creation. Using 4D Dream Coaching tools, we focus on image interpretation, authentic editing, and visual storytelling. Certificates provided.

Κωνσταντίνος Παπάζογλου

Participation: €55 per workshop. Special Offers: 20% discount for all 4 sessions or for groups of 3+.
Bonus: One participant will win a 1-to-1 4D Dream Coaching session.

[Inspired by Athens Photo World The workshop is inspired by the “Little Homelands of our Diverisity” project recently showcased at Athens Photo World, in Technopolis. Watch the presentation (starts at 09:10): https://www.youtube.com/watch?v=-_prBcRAqRA&t=550s]

ARMENIA PHOTO SUMMER WORKSHOP
MAY 28 -JUNE 3, 2026   – LAST SEATS!
https://www.photologio.gr/photoseminars/armenia-fotografiko-ergastiri-me-ti-maro-kouri/?utm_source=chatgpt.com

Contact & Bookings:
maro_kouri@yahoo.com
Tel. +30 6977296831 (WhatsApp, Viber)

Δημήτρης Βάτσιος

Αγγελική Παναγούλια

Ιφιγένεια Μαχίλη

Μάρω Κουρή

English version

Το “I’ll Be Late Tonight” της Roxana Savin είναι ένα αυτοβιογραφικό πρότζεκτ που προσεγγίζει κριτικά ζητήματα οικιακότητας, έμφυλης εργασίας, ταυτότητας και σχέσεων εξουσίας μέσα σε πατριαρχικές κοινωνικές δομές. Ριζωμένο στην προσωπική της εμπειρία ως μητέρα που έμενε στο σπίτι, το έργο αναστοχάζεται τις κοινωνικοπολιτισμικές και ψυχολογικές διαστάσεις της απλήρωτης οικιακής και φροντιστικής εργασίας, η οποία συχνά παραμένει αόρατη και υποτιμημένη.
Το πρότζεκτ αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια μιας οκταετούς περιόδου που πέρασε σε μια περιφραγμένη κοινότητα εκπατρισμένων στη Ρωσία, όπου μετακόμισε αφού εγκατέλειψε την καριέρα της στη νομική. Μέσα σε αυτή την κοινότητα, οι άνδρες κατείχαν τη δημόσια σφαίρα ως οικονομικοί πάροχοι, ενώ οι γυναίκες, πολλές από τις οποίες είχαν αφήσει επαγγελματικές ζωές στις χώρες προέλευσής τους, ανέλαβαν πλήρως τις ευθύνες της φροντίδας. Η δημιουργία αυτού του έργου αποτέλεσε μια διαδικασία αυτοστοχασμού και αντίστασης, καθώς και μια προσπάθεια να εκφραστούν οι σύνθετες, συχνά ανείπωτες εμπειρίες των γυναικών μέσα στις οικιακές σφαίρες.
Με αφορμή αυτό το project, το photologio προσέγγισε τη φωτογράφο για μία συνέντευξη με την Αθηνά Αλκίνη.

Roxana Savin

Στο “I’ll Be Late Tonight”, η ασφάλεια του χώρου μετατρέπεται ταυτόχρονα σε κάτι ασφυκτικό. Πότε συνειδητοποίησες ότι αυτή η «άνεση» λειτουργεί ως μορφή εγκλεισμού;
Το “I’ll Be Late Tonight” δημιουργήθηκε όσο ζούσα σε μια κατοικία για εκπατρισμένους στη Ρωσία ως μητέρα που έμενε στο σπίτι, αφού είχα παραιτηθεί από τη δουλειά μου για να φροντίζω τα παιδιά μου. Πέρασα οκτώ χρόνια σε αυτή την κοινότητα, φιλοξενώντας οικογένειες εκπατρισμένων από διαφορετικές χώρες. Το συγκρότημα ήταν περιφραγμένο και παρακολουθούνταν όλο το εικοσιτετράωρο, με φύλακες ασφαλείας να περιπολούν συνεχώς στον χώρο. Ακριβώς δίπλα στο σπίτι μου, συρματοπλέγματα όριζαν τα όρια της ιδιοκτησίας.
Η κατοικία είχε σχεδιαστεί ώστε να είναι αυτάρκης και άνετη: υπήρχε διεθνές σχολείο, γυμναστήριο και ακόμη και κομμωτήριο–κέντρο ομορφιάς. Πολλές μητέρες που έμεναν στο σπίτι περνούσαν τον περισσότερο χρόνο τους μέσα στο συγκρότημα. Για τους εκπατρισμένους υπήρχε το γλωσσικό εμπόδιο· επιπλέον, οι μεγάλες καθημερινές μετακινήσεις προς την πόλη, μαζί με τους σκληρούς και μακρούς χειμώνες, έκαναν τις εξόδους λιγότερο ελκυστικές.
Κατά τη διάρκεια αυτών των οκτώ χρόνων, άρχισα να συνειδητοποιώ τα αισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης που βίωνα, μαζί με την αίσθηση ότι ήμουν αόρατη ή υποτιμημένη ως μητέρα που έμενε στο σπίτι. Στην αρχή δεν αναγνώριζα αυτά τα συναισθήματα. Πίστευα ότι δημιουργούσα ένα πρότζεκτ για άλλες μητέρες που έμεναν στο σπίτι και ζούσαν στην ίδια κοινότητα. Τελικά κατάλαβα ότι το έργο ήταν πολύ πιο προσωπικό απ’ όσο είχα συνειδητοποιήσει. Δεν αφορούσε πραγματικά εκείνες· αφορούσε εμένα και τη δική μου εμπειρία μέσα σε αυτό το κλειστό περιβάλλον.

Roxana Savin

Το έργο σου περιγράφει εμπειρίες που συχνά διαμορφώνονται από το φύλο. Πιστεύεις ότι αυτή η εμπειρία θα είχε διαφορετική οπτική μορφή αν δεν ήταν έμφυλη; Πώς επηρεάζει αυτό τις αισθητικές και αφηγηματικές σου επιλογές;
Στο συγκρότημα εκπατρισμένων όπου ζούσα, σχεδόν πάντα ήταν η γυναίκα εκείνη που έβαζε την καριέρα της σε παύση για να στηρίξει τον σύντροφό της και να φροντίσει την οικογένεια. Οι πατέρες που έμεναν στο σπίτι ήταν σπάνιοι. Υπήρχαν, αλλά ήταν σίγουρα η εξαίρεση.
Τα στατιστικά δείχνουν ότι οι γυναίκες σε όλο τον κόσμο εξακολουθούν να επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας των παιδιών και των οικιακών ευθυνών, ακόμη και όταν έχουν και αμειβόμενη εργασία. Η οικιακή ζωή θεωρούνταν για πολύ καιρό μέρος μιας «γυναικείας» σφαίρας. Ήμουν περιτριγυρισμένη από άλλες μητέρες σε παρόμοιες συνθήκες, και ο καθημερινός μου κόσμος έγινε ένας πολύ θηλυκός κόσμος.
Υπήρχε επίσης μια διαρκής πίεση να ανταποκρινόμαστε σε συγκεκριμένους ρόλους: να είμαστε υποστηρικτικές σύζυγοι, αφοσιωμένες μητέρες και να φέρουμε τον εαυτό μας με έναν συγκεκριμένο τρόπο, να ταιριάζουμε σε ιδανικά ομορφιάς και θηλυκότητας που η κοινωνία εξακολουθεί να προβάλλει. Ήθελα το έργο μου να αγγίξει όλες αυτές τις διαστάσεις. Χρησιμοποιώντας μια αισθητική που συχνά συνδέεται με τη θηλυκότητα, προσπάθησα να αποτυπώσω τόσο την άνεση όσο και τον περιορισμό που συνυπάρχουν μέσα σε αυτόν τον κόσμο.

Roxana Savin

Η καθημερινότητα που καταγράφεται είναι φορτισμένη με αόρατη, μη αναγνωρισμένη εργασία. Πώς μεταφράζεις το αόρατο σε εικόνα και ποιες οπτικές στρατηγικές χρησιμοποιείς;
Όταν μπαίνει κανείς σε ένα σπίτι που είναι καθαρό και τακτοποιημένο, όπου τα σιδερωμένα πουκάμισα είναι προσεκτικά τοποθετημένα στην ντουλάπα, τα πιάτα έχουν πλυθεί και μπει στη θέση τους, και τα παιδιά έχουν ήδη κοιμηθεί, είναι εύκολο να αντιληφθεί αυτή την κατάσταση τάξης ως κάτι φυσικό ή δεδομένο. Η εργασία που συντηρεί μια τέτοια τάξη συχνά παραμένει αόρατη. Μόνο όταν εμφανίζεται η αταξία, όταν κάτι βρίσκεται εκτός θέσης, γίνεται αντιληπτή η παρουσία αυτής της κατά τα άλλα αθέατης εργασίας.
Στη διαμόρφωση των εικόνων μου, με ελκύει αυτή η ένταση. Εισάγω ή αναζητώ μια διατάραξη μέσα σε έναν κατά τα άλλα συγκροτημένο και αρμονικό χώρο. Αυτή η αμφισημία γίνεται ένας τρόπος να αναλογιστώ τις κρυφές δομές, τις προσπάθειες και το συναισθηματικό κόστος αυτής της εργασίας.

Roxana Savin

Οι εσωτερικοί χώροι που φωτογραφίζεις δεν λειτουργούν απλώς ως σκηνικά· λειτουργούν ως ψυχικές καταστάσεις. Πώς αποφασίζεις πότε ένας χώρος «λέει αρκετά» χωρίς την ανθρώπινη παρουσία;
Υπάρχει ένας συνδυασμός στοιχείων- το τί υπάρχει μέσα στη σύνθεση, το κάδρο, το φως, τα χρώματα- που, όταν συνδυαστούν, μεταφέρουν την ψυχική κατάσταση που θέλω να αποδώσω. Συχνά κατασκευάζω σκηνικά βασισμένα σε παρατηρήσεις από την πραγματική μου ζωή. Απαιτεί πολλή δουλειά και είναι μια διαδικασία δοκιμής και σφάλματος.

Roxana Savin

Μπορεί ένας χώρος να είναι ένα πορτρέτο;
Ένα πορτρέτο μπορεί να μεταφέρει μια ατμόσφαιρα ή ένα συναίσθημα. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για έναν χώρο. Ένας εσωτερικός χώρος σπάνια είναι ουδέτερος· φέρει τα ίχνη εκείνων που τον κατοικούν. Το φως, το χρώμα, η διάταξη και ιδιαίτερα η απουσία μπορούν να δημιουργήσουν ένα συγκεκριμένο συναισθηματικό κλίμα. Ένα δωμάτιο μπορεί να μοιάζει τεταμένο, τρυφερό, καταπιεστικό ή ήρεμο. Με αυτή την έννοια, ο χώρος λειτουργεί σαν πορτρέτο των ανθρώπων που τον κατοικούν.

Roxana Savin

Υπάρχει μια ένταση ανάμεσα στην οικειότητα και τον περιορισμό. Πώς διαχειρίζεσαι αυτή τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ατομική εμπειρία και σε μια ευρύτερη συλλογική συνθήκη;
Η δημιουργία του “I’ll Be Late Tonight” αποτέλεσε έναν ουσιαστικό τρόπο να συνδεθώ με άλλες γυναίκες που συμμετείχαν στο πρότζεκτ και μια αφορμή να μοιραστούμε τις εμπειρίες μας από τη μητρότητα. Μέσα από αυτές τις αλληλεπιδράσεις συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν πολλές πλευρές της μητρότητας που καταπιέζονται, και ότι πολλές γυναίκες διστάζουν να εκφράσουν συναισθήματα όπως ο περιορισμός ή η υπερφόρτωση, επειδή φοβούνται ότι θα κριθούν ή θα χαρακτηριστούν «κακές μητέρες».
Αυτό με έκανε να σκεφτώ πόσο σημαντικό είναι να μιλάμε ανοιχτά στην κοινωνία για τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, αντί να εξιδανικεύουμε τη μητρότητα.
Υπάρχει τεράστια πίεση για τις μητέρες να δείχνουν μόνο τη θετική πλευρά των πραγμάτων και να προβάλλουν την εικόνα της τέλειας μητέρας, της τέλειας συζύγου ή της τέλειας οικογενειακής ζωής.

Roxana Savin

Στο έργο σου, ο χρόνος δεν εμφανίζεται γραμμικός αλλά επαναληπτικός, καταλήγοντας να παρουσιάζεται σχεδόν στάσιμος. Πώς δουλεύεις με την αίσθηση της διάρκειας και της επανάληψης μέσα σε μία μόνο εικόνα;
Οι οικιακές δουλειές είναι επαναληπτικές, και οι κύκλοι του πλυσίματος, της καθαριότητας και της προετοιμασίας των γευμάτων μπορεί να μοιάζουν ατελείωτοι. Όταν βρίσκεσαι στο σπίτι μόνος ενώ όλοι οι υπόλοιποι στην οικογένεια λείπουν, αντιλαμβάνεσαι διαφορετικά το πέρασμα του χρόνου.
Στο photobook “I’ll Be Late Tonight”, δούλεψα με την επανάληψη ακολουθιών που απεικονίζουν οικιακές εργασίες, εναλλασσόμενες με εικόνες τοπίου, όλες τραβηγμένες κατά τη διάρκεια των μακρών χειμερινών μηνών. Την ίδια στιγμή, όσον αφορά τις μεμονωμένες εικόνες, επέλεξα να απεικονίσω τις γυναίκες με έναν πιο στοχαστικό τρόπο, που θα μπορούσε να μεταδώσει αυτό το αίσθημα του χρόνου που μοιάζει να έχει σταματήσει.

Roxana Savin

Η φωτογραφία σου φαίνεται να λειτουργεί μέσα από την αφαίρεση και την υπαινικτικότητα. Πόσο σημαντικό είναι να αφήνεις χώρο για την ερμηνεία του θεατή;
Πάντα ήθελα να δημιουργήσω ένα έργο που να κάνει τους ανθρώπους περίεργους για το τί αντιπροσωπεύει μια εικόνα και να θέλουν να μάθουν περισσότερα. Αντί να προσφέρω μια σταθερή ερμηνεία ή μια μοναδική, αυθεντική οπτική, προτιμώ να αφήνω χώρο για αμφισημία. Θα ήθελα να επιτρέψω στους θεατές να φέρουν τις δικές τους εμπειρίες, υποθέσεις και ερωτήματα στο έργο και να εμπλακούν με τα θέματά του μέσα από προσωπικό στοχασμό.
Η εμπειρία δεν είναι ποτέ ομοιόμορφη. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα πραγματικοτήτων και όλες είναι έγκυρες με τον δικό τους τρόπο. Οι εικόνες παρουσιάζουν εσωτερικούς χώρους που φαίνονται τακτοποιημένοι, αρμονικοί, ακόμη και «τέλειοι». Με μια πρώτη ματιά μπορεί να υποδηλώνουν άνεση, σταθερότητα ή επιτυχία. Ωστόσο, κάτω από αυτή τη συγκροτημένη επιφάνεια, το έργο θέτει ερωτήματα για τις προσδοκίες και τους περιορισμούς που ενσωματώνονται στους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους. Η κριτική δεν είναι άμεση ή συγκρουσιακή· λειτουργεί πλάγια, μέσα από την ατμόσφαιρα, την επανάληψη και διακριτικές διαταράξεις.
Με ενδιαφέρει ο τρόπος με τον οποίο διαφορετικοί θεατές ανταποκρίνονται σε αυτή την ένταση. Σε μια περίπτωση, μια γυναίκα με πλησίασε για να μου πει ότι θεώρησε πως οι εικόνες απεικονίζουν μια όμορφη και ελκυστική ζωή.

Roxana Savin

Πώς έχει εξελιχθεί η σχέση σου με τον χώρο ως θέμα, από τα πρώτα σου έργα μέχρι σήμερα;
Το πιο πρόσφατο σώμα έργου μου εξερευνά τις πεποιθήσεις γύρω από τη μεταθανάτια ζωή, αναφερόμενο στη μυθολογία, σε αρχαία έθιμα και παραδόσεις της αγροτικής Ρουμανίας. Το αγροτικό περιβάλλον, ειδικότερα, φέρει μια ιδιαίτερη χρονική πυκνότητα. Υπάρχουν στρώματα ιστορίας και πίστης που συνυπάρχουν σε έναν χώρο όπου η πραγματικότητα και η φαντασία αρχίζουν να συγχέονται.
Με παρόμοιο τρόπο, το πρότζεκτ χρησιμοποιεί σκηνοθετημένα στοιχεία που συγχωνεύονται με τεκμήρια ντοκουμέντου, αν και μέσα από μια διαφορετική οπτική γλώσσα από το “I’ll Be Late Tonight”. Οι εικόνες υιοθετούν μια ονειρική, σχεδόν παραισθητική ατμόσφαιρα, προκαλώντας μια αίσθηση αναστολής ανάμεσα σε κόσμους και καταστάσεις ύπαρξης.

Roxana Savin

Info:
Η Roxana Savin είναι εικαστική καλλιτέχνις και βραβευμένη δημιουργός photobook, που εργάζεται με τη φωτογραφία και την κινούμενη εικόνα. Η Savin ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές (MA) στη Φωτογραφία με διάκριση στο Falmouth University στο Ηνωμένο Βασίλειο. Με καταγωγή από τη Ρουμανία, το πολυσχιδές έργο της επηρεάζεται από προσωπικές εμπειρίες και την πλούσια πολιτισμική της κληρονομιά, διερευνώντας θέματα όπως η ταυτότητα, το αίσθημα του ανήκειν, οι έμφυλοι ρόλοι και η θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία.
Τα έργα της έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις στην Ελβετία, τη Γαλλία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Ρωσία, την Ολλανδία και την Εσθονία, ενώ έχουν δημοσιευτεί σε έντυπα όπως το Financial Times Magazine, το British Journal of Photography, το Der Greif, το Royal Photographic Society Magazine, το Photomonitor και το ARTdoc Magazine, μεταξύ άλλων. Το φωτογραφικό της βιβλίο “I’ll Be Late Tonight” τιμήθηκε με Silver Award στα PX3 Paris και έλαβε Honorable Mention στο Encontros da Imagem Book Award.
Η μικρού μήκους ταινία της “Rhythms of Restraint” τιμήθηκε με το βραβείο Best Experimental Short στα SFAAF Awards (Χιλή) 2024, έλαβε Honorable Mention στο WAEFF (Νέα Υόρκη) 2025 και συμμετείχε στο Berlin Women Cinema Festival 2025. Η Roxana Savin ζει στη Γενεύη και εργάζεται μεταξύ Ελβετίας και Ρουμανίας.

Greek version

Roxana’s Savin “I’ll Be Late Tonight” is an autobiographical project that critically engages with themes of domesticity, gendered labour, identity, and power dynamics within patriarchal social structures. Rooted in her personal experience as a stay-at-home mother, the work reflects on the socio-cultural and psychological dimensions of unpaid domestic and care work, often rendered invisible and undervalued.
The project was developed during an eight-year period spent in a gated expatriate community in Russia, where she relocated after leaving a career in law. Within this community, men occupied the public sphere as economic providers, while women, many of whom had left professional lives in their home countries, assumed full-time caregiving responsibilities. Making this work became a process of self-reflection and resistance, and an attempt to articulate the complex, often unspoken experiences of women within domestic spheres.
On the occasion of this project, photologio reached out to the photographer for an interview with Athina Alkini

Roxana Savin

In “I’ll Be Late Tonight”, the safety of the space simultaneously becomes suffocating. When did you realize that this “comfort” functions as a form of confinement?
“I’ll Be Late Tonight” was made while I lived in an expatriate residence in Russia as a stay-at-home mother, after quitting my job to take care of my children. I spent eight years in that community, hosting expatriate families from different countries. The compound was gated and monitored 24/7, with security guards constantly patrolling the area. Directly next to my house, barbed wire demarcated the physical limits of the property.
The residence was designed to be self-contained and comfortable: there was an international school, a gym, and even a beauty salon. Many stay-at-home mothers spent most of their time in the compound. For expatriates, there was the language barrier; in addition, the long commuting times to the city, along with the harsh and long winters, made going out less appealing.
During those eight years, I became aware of the feelings of isolation, along with a sense of being unseen or undervalued as a stay-at-home mother. At first, I didn’t recognise these emotions. I thought I was making a project about other stay-at-home mothers living in the same community. Eventually, I understood that the work was much more personal than I had realised. It wasn’t really about them; it was about me and my own experience within that enclosed environment.

Roxana Savin

Your work describes experiences that are often shaped by gender. Do you think this experience would have a different visual form if it were not gendered? How does that influence your aesthetic and narrative choices?
In the expatriate compound where I lived, it was almost always the woman who put her career on hold to support her partner and take care of the family. Stay-at-home dads were rare. They existed, but they were definitely the exception.
Statistics show that women around the world still carry most of the childcare and domestic responsibilities, even when they also have paid jobs. Domestic life has long been seen as part of a “female” sphere. I was surrounded by other stay-at-home mothers in similar situations, and my everyday world became a very feminine one.
There was also a constant pressure to live up to certain roles: to be supportive wives, devoted mothers, and to look a certain way, to fit ideals of beauty and femininity that society continues to promote. I wanted my work to touch on all of these layers. By using an aesthetic often associated with femininity, I tried to reflect both the comfort and the constraint within that world.

Roxana Savin

The everyday life you document is charged with invisible, unacknowledged labour. How do you translate the invisible into an image, and what visual strategies do you use?
When you enter a home that is clean and orderly, where ironed shirts are neatly arranged in the wardrobe, dishes have been washed and put away, and the children are already asleep, it is easy to perceive this state of order as natural or given. The labour that sustains such order often remains invisible. It is only when disorder appears; when something is out of place or unsettled, that the presence of that otherwise unseen work becomes perceptible.
In constructing my images, I am drawn to this tension. I introduce or seek out a disruption within an otherwise composed and harmonious space. This ambivalence becomes a way to reflect on the hidden structures, efforts, and emotional cost of this labour.

Roxana Savin

The interiors you photograph are not merely settings; they function as psychological states. How do you decide when a space “says enough” without human presence?
There is a combination of elements- what’s in the composition, the framing, the light, the colours-that when put together, convey the psychological state I’d like to transmit. I often construct sets based on my real-life observations. It takes a lot of work and it’s a process of trial and error.

Roxana Savin

Can a space be a portrait?
A portrait can convey an atmosphere or an emotion. The same can be said about a space. An interior is rarely neutral; it carries traces of those who inhabit it. Light, colour, arrangement, and especially emptiness can generate a particular emotional climate. A room can feel tense, tender, oppressive, or calm. In this sense, space functions like a portrait of its occupants.

Roxana Savin

There is a tension between intimacy and restriction. How do you navigate the delicate balance between individual experience and a broader collective condition?
Making “I’ll Be Late Tonight” constituted a meaningful way to connect with other women participating in the project and an occasion to share our experiences of motherhood. From these interactions, I found that there are many aspects of motherhood that are repressed, and many women are reluctant to voice emotions such as feeling confined or overwhelmed because they are afraid of being judged or labelled ‘‘bad mothers’’. That made me think about how important it is to talk openly in society about the struggles and challenges that women face, instead of idealising motherhood.
There is so much pressure for mothers to show only the positive side of things and to project the image of a perfect mother, a perfect wife, or a perfect family life.

Roxana Savin

In your work, time does not appear linear but repetitive, becoming almost static. How do you work with the sense of duration and repetition within a single image?
The housework is repetitive, and the cycles of washing, cleaning, preparing meals, may seem endless. When you are at home by yourself while everyone else in the family is away, you perceive differently the passage of time.
In the photobook “I’ll Be Late Tonight”, I’ve been working with the repetition of sequences depicting domestic chores, alternating with landscape images, all taken during the long winter months. At the same time, when it came to single images, I chose to depict the women in a more contemplative way, that would communicate this feeling of time standing still.

Roxana Savin

Your photography seems to operate through abstraction and suggestion. How important is it for you to leave room for the viewer’s interpretation?
I always wished to make a project which makes people curious about what an image represents and want to know more. Rather than offering a fixed interpretation or a single, authoritative point of view, I prefer to leave space for ambiguity. I’d like to allow viewers to bring their own experiences, assumptions, and questions to the work, and to engage with its themes through personal reflection.
Experience is never uniform. There is a wide spectrum of realities, and they are all valid in their own ways. The images present interiors that appear orderly, harmonious, even “perfect.” At first glance, they might suggest comfort, stability, or success. Yet beneath this composed surface, the work raises questions about the expectations and constraints embedded in traditional gender roles. The critique is not direct or confrontational; it operates obliquely, through atmosphere, repetition, and subtle disruptions.
I am interested in how different viewers respond to this tension. On one occasion, a woman approached me to say that she found the images to depict a beautiful and appealing life.

Roxana Savin

How has your relationship with space as a subject evolved from your early works to today?
My most recent body of work explores beliefs around afterlife, referencing mythology, ancient customs and traditions in rural Romania. The rural environment, in particular, carries a temporal density. There are layers of history and belief that coexist in a space where reality and fiction begin to blur.
Similarly, the project uses staged elements that merge with documentary traces, although through a different visual language than “I’ll Be Late Tonight”. The images adopt a dreamlike, almost hallucinatory atmosphere, evoking a sense of suspension between worlds and states of being.

Roxana Savin

Info:
Roxana Savin is a visual artist and award-winning photobook author, working with photography and moving image. Savin graduated with an MA in Photography with distinction from Falmouth University, UK. Originally from Romania, her diverse body of work is influenced by personal experiences and her rich cultural heritage, exploring themes such as identity, belonging, gender roles and the status of women in contemporary society.
Her works have been widely exhibited in Switzerland, France, Romania, Slovakia, Russia, the Netherlands, Estonia, and published by the Financial Times Magazine, British Journal of Photography, Der Grief, Royal Photographic Society Magazine, Photomonitor, ARTdoc Magazine, among others. Her photobook “I’ll Be Late Tonight” was awarded Silver Winner by PX3 Paris and received an Honorable Mention by Encontros Da Imagem Book Award.
Savin’s short film “Rhythms of Restraint” was awarded Best Experimental Short by SFAAF Awards (Chile) 2024, received an Honorable Mention by WAEFF (New York) 2025 and was selected for the Berlin Women Cinema Festival 2025. Roxana Savin is based in Geneva and works between Switzerland and Romania.

Το Εργαστήρι Φωτογραφίας PhotoProletarii σας προσκαλεί σε μια ξεχωριστή βραδιά γνωριμίας με τον φωτογράφο Μιχάλη Πατσούρα.
Με κεντρικό άξονα την ανθρωποκεντρική προσέγγιση ο δημιουργός θα παρουσιάσει τις δύο βραβευμένες δουλειές του που ξεχώρισαν τα τελευταία χρόνια στην ελληνική φωτογραφική σκηνή.
Συγκεκριμένα θα γίνει παρουσίαση των έργων : “Στην Ρωγμή του Χρόνου”, που απέσπασε το 1ο βραβείο στο Tloupas Path 2025 και το “Still Human”, που τιμήθηκε με το 1ο βραβείο στο Athens Photo Award 2022.
Η παρουσίαση δεν θα είναι απλώς μια προβολή εικόνων, αλλά μια ευκαιρία για συζήτηση, ανταλλαγή σκέψεων και απόψεων και ουσιαστική επαφή με το έργο.

Info:
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 21 Απριλίου στις 18:30  στο πρώην Δημαρχείο Υμηττού (Κωνσταντινουπόλεως 1, Δάφνη-Υμηττός 172 37).

Το Photometria International Photography Festival έχει την τιμή να ανακοινώσει τα αποτελέσματα του open call Photometria ΦΩΤΟBOOK 2026.

Τα επιλεγμένα βιβλία θα παρουσιαστούν στην έδρα της διοργάνωσης, Photometria Photography Center, στα πλαίσια του 18ου Photometria International Photography Festival από 26 Σεπτεμβρίου έως και 30 Νοεμβρίου 2026 και στο ZOETROPE Athens σε ημερομηνία που θα ανακοινωθεί προσεχώς. Στην περίπτωση ενδιαφέροντος από άλλες περιοχές της Ελλάδας για τη φιλοξενία της έκθεσης, θα υπάρξει σχετική ενημέρωση.

Τέλος, εκφράζονται θερμές ευχαριστίες προς τους κριτές για την πολύτιμη συμβολή τους.

• Αχιλλέας Τζιάκος, Photometria International Photography Festival
• Γιώργος Γιατρομανωλάκης, Zoetrope Athens
• Tiago Casanova, XYZ Books
• Francesca Todde, Depart Pour L’ Image

Τα επιλεγμένα βιβλία είναι τα εξής:
Adel Koleszar – Only have faith (Art Paper editions)
Alick Phiri -Lusaka Street (Art Paper editions)
Ana Lía – Frases Mínimas Baja
Anita Andrzejewska- Dancing Your Dream Awake
Antonio Rosato- Ussaro
David Salcedo- Eight Points
Ela Polkowska – Splinter
Eoin Moylan – Deutsches in Deutschland (Art Paper editions)
Francesco Zizola-Diaries (Yogurt Magazine editions)
Georges Salameh – Hear you Athens
Giuseppe Riccardi-Under the mulberry trees
Grigoris Digas – Borders
Jana Gertz – Babcia
Jiyan Céline Schmidiger -Tomorrow
Katerina Angelopoulou-Fumes of Mars
Maryna Syrovatka- Don’t Worry, I’m Fine
Regina Maria Anzenberger – The Australian Journey
Ria Verhaeghe – Provisoria (Art Paper editions)
Thomas Nolf – As Real as it Gets (Art Paper editions)
Tom Callemin – -Double Reality (Art Paper editions)
Vincent Duluc David – The Only Dream
Viridiana Morandini – Pogo
Yihan Pan & José Cárdenas Lorca -Uncertainties
Zexuan Zeng- The Internal Crusade
Zhou Yang -Faërie

Γράφει ο Γιάννης Κίντζιος

Anders Petersen – Rose and Lily – Café Lehmitz

Η φωτογραφία “Rose and Lily” στο Café Lehmitz του Anders Petersen, σοκαριστικά ωμή αλλά και ανθρώπινη, απεικονίζει τον ημίγυμνο Ρόουζ γεμάτο τατουάζ στην αγκαλιά της πρόσχαρης και τρυφερής Λίλης, που γελάει σαρκαστικά περιπαίζοντάς τον.  Η φωτογραφία αυτή εκτός από το ότι ντύνει το εξώφυλλο του άλμπουμ Rain Dogs (1985) του Tom Waits, αναδεικνύει συνάμα το καλλιτεχνικό του ύφος στα μέσα της δεκαετίας του ‘80.  

Εκείνη την περίοδο ο Tom Waits απομονωμένος σε ένα υπόγειο δωμάτιο στο Μανχάταν, λίγα μέτρα από το ποτάμι (μπορεί το Χάντσον ή το Ηστ Ρίβερ, ποιος ξέρει),  έγραφε τους στίχους και τη μουσική για το επερχόμενο άλμπουμ του με τον τίτλο Rain Dogs. Ο ήχος από τους σωλήνες που σφύριζαν, τα βήματα και οι ομιλίες περαστικών,  καθώς και οι ήχοι των δρόμων που ηχογραφούσε στο κασετοφωνάκι του, θα διαμόρφωναν την ατμόσφαιρα και το ύφος του μνημειώδους αυτού άλμπουμ.

Η έμπνευση του τίτλου του έργου αυτού, προήλθε από το γεγονός της έλλειψης προσανατολισμού των σκυλιών μετά την βροχή, από την αδυναμία τους να βρουν τον δρόμο επιστροφής για το σπίτι, αφού χάνουν την μυρωδιά που “σβήνει” στην λάσπη και το νερό. Αυτή ακριβώς την κατάσταση, μέσω της ποιητικής του αφήγησής, μας μεταφέρει με μαεστρία στο ανθρώπινο επίπεδο ο Tom Waits, μιλώντας για τους περιθωριακούς και τους απόκληρους, τους ήρωες δηλαδή των τραγουδιών του που ζουν αναπάντεχα σε ένα μετέωρο περιβάλλον με αβέβαιο μέλλον.

Ο κόσμος του Rain Dogs μοιάζει με ένα παλιό σκονισμένο κουτί που από μέσα του αναδύονται φαινομενικά κοινές αλλά ταυτόχρονα τραγικές ιστορίες, που ίσως δεν τολμάμε να ακούσουμε ή να συζητήσουμε, από έναν κόσμο που φανερώνει το σκληρό του πρόσωπο για τους απόκληρους των μεγαλουπόλεων. Έναν κόσμο χαοτικό, γεμάτο αντιθέσεις, απόκοσμη σιωπή και θορύβους, μια μεθυσμένη παρέλαση κουρασμένων ανθρώπων,  χαμένων αλλά και δεμένων με κάτι δυνατό που τους ενώνει, που αναγνωρίζουν ο ένας τον άλλο μέσα στην βροχή και το σκοτάδι.  Όπως είχε πει και ο ίδιος ο Tom Waits , τα τραγούδια του άλμπουμ αναφέρονται σε ανθρώπους δεμένους με κάποιο ιδιαίτερο τρόπο μεταξύ τους που μοιράζονται τον πόνο και την δυστυχία όταν οι δρόμοι τους διασταυρώνονται σε αυτή την χαοτική και θορυβώδη πόλη. Είναι άνθρωποι που κοιμούνται έξω από τις πόρτες της εφησυχασμένης μας συνείδησης, άνθρωποι χωρίς πιστωτικές κάρτες και στεγαστικά δάνεια, άνθρωποι που δεν θα πάρουν ποτέ ένα ταξί για να φτάσουν στον προορισμό τους, αλλά θα περπατήσουν μέσα στα χιόνια και τη βροχή.

Στο ομώνυμο τραγούδι του άλμπουμ, το Rain Dogs, ο ίδιος ο καλλιτέχνης μας εξομολογείται ότι εκείνη την περίοδο ένιωθε και ο ίδιος σαν ένα σκυλί της βροχής “ For I am a Rain Dog, too”.

H γνωστότερη ίσως ασπρόμαυρη φωτογραφία του Anders Petersen στο Café Lehmitz έχει τον τίτλο “ Rose and Lily ” και είναι μια από τις φωτογραφίες που δημιουργήθηκαν αυθόρμητα και χωρίς κάποια ιδιαίτερη επεξεργασία από τον Σουηδό φωτογράφο στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 σε μια περιθωριακή συνοικία του Αμβούργου, στο απλό, ατμοσφαιρικό και εκκεντρικό Cafe Βar Lehmitz. Αυτό το εμβληματικό μπαρ στην περιοχή με τα κόκκινα φανάρια θα αποτελέσει έμπνευση και έναυσμα για την ιδιαίτερα επιτυχημένη καριέρα του Petersen, που ξεχώρισε ως καλλιτέχνης για την ειλικρίνεια και την αυθεντικότητά του. O Petersen, στις αρχές της δεκαετίας του ‘60, σπούδαζε στο Αμβούργο Γερμανικά και αποφάσισε να επισκεφθεί ξανά τα παλιά γνώριμα μέρη για να συναντήσει τους παλιούς του φίλους. Μια φίλη του λοιπόν στο Αμβούργο του δίνει ένα ραντεβού στο συγκεκριμένο καφέ μπαρ, όπου θα περάσουν μαζί όμορφα χορεύοντας και διασκεδάζοντας μέχρι το πρωί. Η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, ο καπνός από τα τσιγάρα, η μουσική, η ορμή του χορού αλλά και οι στιγμές ακολασίας από τους τρυφερούς, περιθωριακούς θαμώνες ελκύουν τον Petersen, που θα επέστρεφε πλέον πολύ συχνά για τα επόμενα τρία χρόνια στον γλυκό αυτό “τόπο του εγκλήματος”.  Ο ίδιος ο φωτογράφος θα πει ότι “οι άνθρωποι είχαν μια αυθεντική παρουσία και μια ειλικρίνεια που λείπει σήμερα, ο κόσμος εκεί σου επιτρέπει να είσαι αυθεντικός,  απελπισμένος, τρυφερός, να κάθεσαι μόνος σου ή να γίνεσαι μέρος της παρέας. Μέσα στην ευαλωτότητα, υπήρχε μεγάλη ζεστασιά και ανοχή”.

Anders Petersen – Café Lehmitz

Αυτά λοιπόν τα χρόνια , φιλοξενούμενος μάλιστα για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην κουζίνα του bar, θα φωτογραφίσει αυθόρμητα και σχεδόν “ακατέργαστα” ανθρώπους που ουσιαστικά δεν ανήκουν πουθενά, αλλά βρίσκουν το βαθύτερο νόημα όταν βρίσκουν ο ένας τον άλλον σε αυτό το διονυσιακό μεθυστικό μέρος , συνυπάρχοντας και νιώθοντας έστω και παροδικά ότι δεν είναι μόνοι, δημιουργώντας μια κατάσταση που εμπεριέχει χαρά και θλίψη αλλά και μια εύθραυστη ομορφιά μέσα από την προσωρινή απουσία της σκληρής “κανονικότητας”.

Εκεί λοιπόν, σε αυτή την απόμερη, υγρή και περιθωριακή πλευρά του Αμβούργου, σε αυτό το μυσταγωγικό, περιθωριακό μπαρ με τους περιπλανώμενους λιμενεργάτες, ναυτικούς, άνεργους, περιθωριακούς και ιερόδουλες, ο Anders Petersen θα δημιουργήσει ένα από τα πιο αξιόλογα  φωτογραφικά λευκώματα όλων των εποχών, έχοντας αποδείξει ότι η πραγματική σύνδεση και η φιλία με τους ανθρώπους είναι αυτό που δημιουργεί την αμεσότητα και την οικειότητα σε ένα καλλιτεχνικό έργο. Το βλέμμα του Petersen δεν καταγράφει, ούτε διερευνά, αντιθέτως λειτουργεί σαν μια συμπονετική ματιά στην τρυφερή πλευρά των απόκληρων ανθρώπων που η ζωή έτυχε να τους επιφυλάξει σκληρότητα και τραχύτητα,  όχι κατ’επιλογή, αλλά κυρίως λόγω κάποιας ατυχίας ή άλλων δυσμενών περιστάσεων.

Anders Petersen – Café Lehmitz

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφερθώ στην ιδιαίτερη σημασία που δίνει ο φωτογράφος στην “συνάντηση” με τον συνάνθρωπο, στην ανθρώπινη επαφή που αφήνει ένα βαθύτερο αποτύπωμα μέσα μας , κάποιο συναίσθημα που μας ανυψώνει και ίσως δεν ξεθωριάζει τόσο εύκολα όσο η φωτογραφία, που για τον ίδιο, όπως λέει, δεν είναι αυτοσκοπός.

Απεναντίας, πρέπει πρώτα να είσαι παρών στα γεγονότα ως άνθρωπος και μετά με όποια άλλη ιδιότητα κατέχεις. Εν προκειμένω θα λέγαμε ότι μια φωτογράφιση χωρίς να εστιάζουμε στον άνθρωπο απέναντί μας θα είναι μια απλή απεικόνιση και όχι μια κατάθεση ψυχής.

Το πρώτο λεύκωμα του Petersen “Cafe Lehmitz” εκδόθηκε στη Γερμανία το 1978 και ακολούθησαν βέβαια αρκετές άλλες παραγωγές, εκθέσεις και εκδόσεις. Η πρώτη έκθεση μάλιστα πραγματοποιήθηκε αρκετά χρόνια πριν την έκδοση του λευκώματος στον ίδιο τον χώρο του Cafe Lehmitz με 350 ασπρόμαυρες φωτογραφίες που σε λίγες ημέρες μάλιστα “εξαφανίστηκαν” από τον χώρο, όπως μας λέει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης, διότι έδωσε το ελεύθερο σε όποιον αναγνωρίζει τον εαυτό του σε κάποιες από αυτές να τις παίρνει. Αυτό ως γεγονός ίσως μπορεί να ερμηνευθεί ως μια πράξη ανταπόδοσης, ένα ευχαριστώ από τον καλλιτέχνη που επιστρέφει ευγενικά ότι απλόχερα του είχε δοθεί.

Anders Petersen – Café Lehmitz

Θα ήθελα επίσης να αναφέρω λίγα λόγια για το πώς συνδέθηκαν αυτοί οι δύο παράλληλοι καλλιτεχνικοί δρόμοι. Αν και δεν είναι καθόλου δύσκολο κάποιος να διαπιστώσει την βαθιά αισθητική ταύτιση αλλά και την κοινή εμμονή και των δύο καλλιτεχνών με το περιθώριο.

Ο Tom Waits αναζητώντας ιδέες για το εξώφυλλο του Rain Dogs ανακαλύπτει στο έργο του Anders Petersen ένα βασικό κομμάτι της ίδιας της καλλιτεχνικής του ταυτότητας. Αμέσως διέκρινε ότι οι φωτογραφίες του Petersen καταγράφουν με το βλέμμα του αυτό που θα μπορούσαμε να ακούσουμε στα τραγούδια του Rain Dogs.

Ο Petersen θα δηλώσει σε μια συνέντευξή του στο The Guardian ότι τον προσέγγισε η δισκογραφική εταιρία του τραγουδοποιού , του πρότεινε την συνεργασία και εκείνος συμφώνησε αμέσως, γιατί του άρεσε η μουσική του Tom Waits και ένιωθε ότι υπήρχε μια σύμπνοια, μια κοινή γλώσσα μεταξύ τους.   

Οι εικόνες, όπως είπαμε και παραπάνω, ταιριάζουν με τον ήχο του Tom Waits, που είναι και αυτός τραχύς και βαθιά ανθρώπινος, αλλά και στο βαθύτερο νόημα που είναι η ανάγκη για επαφή, αλληλεγγύη και συμπόνια των ευάλωτων και εύθραυστων ανθρώπων σε έναν κόσμο που τους αρνείται την συμμετοχή τους στην “κανονικότητα”.   Το άλμπουμ Rain Dogs μας αφηγείται ποιητικά, με τους ακατέργαστους ήχους και την ζεστή φωνή του Tom Waits, τις ζωές των ανθρώπων του περιθωρίου της Νέας Υόρκης με τον ίδιο τρόπο που αποτυπώνονται οι εικόνες των θαμώνων του Café Lehmitz.  Δηλαδή η σύνδεση των δύο αυτών ξεχωριστών έργων είναι βαθιά υπαρξιακή.

Παρατηρούμε παράλληλα, και από τους δύο καλλιτέχνες, την μη επιδίωξη της τελειότητας προτιμώντας την κοκκώδη υφή των εικόνων που συνοδεύονται από την βραχνή και ακατέργαστη φωνή του Tom Waits. Μέσω αυτής της σύνθεσης μουσικής και εικόνων συναντάμε την τέχνη, στην πιο ειλικρινή της έκφραση, που μέσα από τη φθορά αναδεικνύει την αυθεντική ποίηση του δρόμου.

Οι άνθρωποι, σε ένα μπαρ που γίνεται καταφύγιο ψυχής, εκθέτουν τις πληγές τους χορεύοντας μεθυσμένοι υπό τους ήχους των σκυλιών της βροχής. Ο Tom Waits και ο Anders Petersen με πλήρη ενσυναίσθηση και ανθρωπιά γίνονται ένα με την σάρκα αυτής της θλιβερής γιορτής, δίνοντας της μια οικουμενικότητα και διάρκεια στο χρόνο.

Νομίζω όμως ότι όλα τα παραπάνω, πολύ πιο άμεσα και επιτυχημένα,  μπορούν να συμπεριληφθούν σε τρεις μόνο στίχους από το υπέροχο τραγούδι Rain Dogs…

Ιnside a broken clock

Splashing the wine

With all the rain dogs…

Εκεί που σταματά για λίγο ο χρόνος , σε ένα ονειρικό χώρο έξω από την κανονικότητα , εκεί που πίνουμε αμέριμνα με τους χαμένους…εκεί στο Cafe Lehmitz

Για το photologio, ο φωτογράφος Πάνος Λαστινέλλης ανασύρει από το προσωπικό του αρχείο 4+1 αγαπημένες του φωτογραφίες, και μας τις παρουσιάζει μαζί με προσωπικές σκέψεις και αναμνήσεις …

Παναγιώτης Λαστινέλλης

Και οι δύο πηγαίνουν “πάνω” απλά ο καθένας το βλέπει διαφορετικά.

Παναγιώτης Λαστινέλλης

Κέντρο Αθήνας ακόμα μια φορά, μιας και η φωτογραφία δρόμου πρέπει να ξεκινάει από τα στενά της πρωτεύουσας. Πάντα κάτι θα έχει να σου δείξει.

Παναγιώτης Λαστινέλλης

Η συγκεκριμένη φωτογραφία είναι τραβηγμένη στο κέντρο της Αθήνας ένα θόρυβωδες κέντρο όπου εκεί ανάμεσα έβρισκες και τον μουσικό να σπάει τη μουντίλα.

Info:
Ο Πάνος Λαστινέλλης είναι φωτογράφος με έμφαση στην αστική αισθητική και τη φωτογραφία  δρόμου. Το έργο του ισορροπεί ανάμεσα στο αυθόρμητο και το σκηνοθετημένο, αντλώντας στοιχεία από τη street κουλτούρα και τη σύγχρονη πόλη.
Εστιάζει σε εικόνες με έντονη ατμόσφαιρα και καθαρή ταυτότητα, δίνοντας σημασία τόσο στη λήψη όσο και στην τελική παρουσίαση.

photo: John Loengard, “Georgia O’ Keefe holding her favourite stone”

Ποια θέληση θεού
μας κυβερνάει,
ποια μοίρα τραγική
κρατάει το νήμα
των άδειων ημερών
που τώρα ζούμε
σαν από μια κακή,
παλιά συνήθεια;

Πριν φτάσουμε
στη μέση αυτού του δρόμου,
εχάσαμεν
τη χρυσή πανοπλία,
και μόνο
το μεγάλο ερώτημά μας ολοένα πιο σφιχτά
μας περιβάλλει.

Χωρίς πίστη κι αγάπη,
χωρίς έρμα,
εγίναμε
το λάφυρο του ανέμου
που αναστρέφει το πέλαγος.
Θα βρούμε τουλάχιστον το βυθό της αβύσσου;

(Κώστας Καρυωτάκης, «Ποια θέληση θεού μας κυβερνάει»)